Zaai geen twijfel maar bied perspectief

Cijfers en data van het RIVM ontkennen, gaat de boeren niet helpen. Het CDA kan nog iets leren van zusterpartij CSU.

Bart van Horck
Afbeelding bij 'Zaai geen twijfel maar bied perspectief'
Steeds maar cijfers van het RIVM ter discussie stellen, gaat geen boer helpen. Foto Pxhere

Onlangs publiceerde Farmers Defence Force een brief met een oproep aan het CDA om het kabinet te laten vallen. 

Er moest volgens de boeren een einde komen aan het ‘landelijke linkse beleid’ en het CDA moest maar eens ‘kleur bekennen, net zoals dat in Den Bosch is gebeurd’. De ambitie van de radicale boeren bleek niet eerder zo duidelijk en de oproep was gericht aan slechts een partij: het CDA. 

Dat is niet verwonderlijk. Het CDA wordt sinds jaar en dag gezien als de belangenbehartiger van de boeren. Altijd zaten er boeren in hun fractie en altijd waren er nauwe banden met de belangenbehartiger LTO. 

De partij kon vanouds rekenen op een sterke boerenachterban, maar die tijden lijken veranderd. Forum voor Democratie is nu een favoriet onder boeren. Die partij ontkent het stikstofprobleem en noemt het klimaatakkoord de ‘langste politieke zelfmoordbrief’ aller tijden. Dus moeten de christendemocraten een nieuw antwoord geven. Je ziet ze verharden. 

Stikstofbeleid

Landbouwwoordvoerders Jaco Geurts en compaan Maurits von Martels proberen de boeren terug te winnen. Daarbij gebruiken ze vooral de stikstofaanpak als kop van Jut. Geurts stelt herhaaldelijk vragen bij de besluiten daarover, die volgens hem gebaseerd zijn op onjuiste gegevens. 

Het stikstofbeleid is echter gebaseerd op metingen die het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) al jaren uitvoert. Dat boeren nu hun bedrijfsvoering moeten aanpassen, komt vooral doordat het RIVM een heel hoge uitstoot meet en berekent.

Maar volgens Geurts deugen die berekeningen toch niet. Het RIVM zou volgens hem van schattingen berekeningen maken en die zouden niet kloppen. Geurts weet zich hierbij gesteund door een collectief van boeren dat al jarenlang bezwaar maakt tegen deze berekeningen van het RIVM, het zogenaamde Mesdagcollectief. Dit collectief stelt dat het rekenmodel niet klopt, niet openbaar is en dus schimmig. Boeren moeten betalen op basis van een rekenmodel in een black box, aldus het Mesdagcollectief.

Medewerkers van het RIVM hebben al drie keer uitgebreid antwoord gegeven op vragen van de Tweede Kamer. Foto ANP



Vragen

Daarom, stelt Geurts, moet het hele meetmodel van het RIVM openbaar worden gemaakt en op de operatietafel worden gelegd. Wat Geurts er echter niet erbij vertelt, is dat deze vragen reeds drie keer gesteld zijn. Al drie keer heeft de Tweede Kamer, waaronder Jaco Geurts, om opheldering gevraagd over deze berekeningen. 

Al drie keer heeft de Tweede Kamer, waaronder Jaco Geurts, om opheldering gevraagd.

Op 22 november 2017 hield de Tweede Kamer een debat waarin het meetmodel bevraagd werd. RIVM gaf op alle vragen antwoord. Ook op 8 maart 2018 werd het RIVM op het matje geroepen en vorig jaar, op 7 februari 2019, werden dezelfde vragen gesteld. 

In alle drie debatten zie je een wanhopige RIVM-directeur die volledig openheid van zaken geeft, maar stelselmatig door Kamerleden wordt gewantrouwd. In alle drie debatten valt op dat dezelfde vragen gesteld worden, dezelfde antwoorden worden gegeven en het RIVM de critici vrijwel alle hoeken van de kamer laat zien. 

Kwalijk

De uitkomsten bevallen sommige mensen echter niet en dus blijven die de gegevens wantrouwen. Daarmee wordt gemorreld aan het vertrouwen in de overheid door een regeringspartij die de hete adem van Forum in haar nek voelt. Dat is kwalijk, want het vertrouwen in de overheid ter discussie stellen vanwege hoofdzakelijk electorale redenen is een buitengewoon hachelijke zaak. Geurts wordt er wellicht mee bekend en weet wat oude stemmers terug te winnen, maar het vertrouwen in een gerenommeerd instituut als het RIVM brokkelt langzaam af. 

De vraag is wat Geurts dan had kunnen doen als reactie op de weglopende boeren die worden verleid door andere partijen. In dat geval is het wellicht interessant naar de zusterpartij van Geurts in Duitsland te kijken: de conservatieve CSU. 

De CSU zet vol in op modernisering van het boerenbedrijf, erkent dat het landbouwmodel op de schop moet

Ook de Duitse CSU heeft een sterke boerenachterban en concurrentie van rechts te verduren. Zij reageert echter volstrekt het tegenovergestelde. De CSU zet vol in op modernisering van het boerenbedrijf, erkent dat het landbouwmodel op de schop moet en zegt zelfs dat niet iedere dag vlees op het bord wellicht de milieuvriendelijkste beslissing is die er bestaat. 

De Duitse partij stelt er een miljardeninvestering tegenover, maar erkent dat de boeren verantwoordelijk zijn voor het grootste aandeel van de stikstofuitstoot. Wetenschappelijke data, zo stelt zij, staan niet ter discussie. Dat zijn de feiten waarmee we het moeten doen. 

Klimaatkampioenen

Bovendien, zo stellen de Duitse conservatieven: als de Duitse boeren dan zoveel uitstoot veroorzaken, weet je ook waar de meeste winst te behalen valt. Wanneer boeren de stikstofuitstoot terugdringen, leveren juist zij de grootste bijdragen aan de klimaatdoelen. Volgens het CSU worden boeren op die manier in plaats van vervuilers de klimaatkampioenen van Duitsland: juist zij gaan de grootste verbeterslag leveren en de politiek gaat ze daarbij helpen. 

Noem het links beleid van onze Oosterburen, maar het biedt wel perspectief voor de landbouw. In plaats van het vertrouwen in de overheid aan te tasten, bieden zij een oplossing en zetten in op verandering. 

Verandering van toon en lijn is nodig op dit dossier, ook voor het CDA. Juist om de agrarische achterban perspectief en lucht te bieden, moeten meer politici een voorbeeld nemen aan het CSU. Landbouwpolitici zoals Geurts en Von Martels moeten een positief perspectief aan de sector bieden en niet voor electoraal opportunisme gaan. En wie te laat komt, wordt gestraft door het leven. 

Bart van Horck is bestuurskundige en werkt aan een proefschrift over de Europese monetaire en economische unie.

Deel dit artikel