Zingeving

  • 8 maanden geleden
  • essay
  • Linda van Beek, Jan Jorrit Hasselaar
  • We hebben geleerd dat we elkaar nodig hebben. Foto: Shutterstock
Zingeving

Werkplaatsen van hoop in tijden van corona

Ook de meest positieve mensen raken vermoeid door nog een lockdown en nog langer thuis zitten. Toch biedt de coronacrisis ook hoopvolle mogelijkheden, waarmee we aan de slag kunnen. 

“De hoop gaat weg”, zei Paul de Leeuw op 4 december in televisieprogramma Op1. Specifiek verwees hij naar hoop onder jongeren in deze tijd van corona.  

Maar vermoedelijk geldt het ook voor vele volwassenen. Zo klonk in het Algemeen Dagblad op 13 januari de vraag waar we in vredesnaam hoop vandaan moeten halen om het vol te houden in corona.  

Wat is hoop eigenlijk? En wat kan het betekenen in deze tijd van corona?  En hoe putten we uit hoop een nieuw perspectief in heden en toekomst? 

Jonathan Sacks omschreef hoop als een reis waarin gaandeweg met elkaar nieuw perspectief gecreëerd kan worden

De hoop waar Paul de Leeuw naar verwijst lijkt een passieve deugd te zijn, die ons kan ontglippen. Jonathan Sacks, de in november overleden toonaangevende Britse intellectueel en voormalig opperrabbijn, beschouwde hoop niet als een passieve deugd of als een naïeve uitnodiging tot een betere wereld. Sacks omschreef hoop als een reis waarin gaandeweg met elkaar nieuw perspectief gecreëerd kan worden.  

Om tijdens de reis hoop niet kwijt te raken of te laten overwoekeren door angst, vermoeidheid, niet-meer weten, onverschilligheid en naïef optimisme, is volgens Sacks het instituut van een publieke sabbat cruciaal. Deze sabbat is een soort reguliere werkplaats van hoop waarin mensen stap voor stap samen bouwen aan perspectief voor het hier en nu; door naar elkaar te luisteren, te bouwen aan vertrouwen, nieuwe verbindingen vorm te geven en concrete stappen te zetten. Het perspectief van hoop dat ontleend is aan Sacks, daagt uit om werkplaatsen van hoop in het hart van de samenleving te creëren. 

Moeiten en mogelijkheden 

Op 1 december organiseerden VNO-NCW en de Vrije Universiteit Amsterdam een werkplaats van hoop. Na een inleiding met ‘live’ vioolspel van een professionele violiste, nu medewerkster bij de GGD, gaven Aukje Kuypers, zakenvrouw van het jaar 2018, en Wim van de Donk, rector van de Universiteit Tilburg, een duo-interview.  

Daarin kwam naar voren dat zelfs de meest positieve mensen vermoeid beginnen te raken door het thuis zitten, afstand houden en veel moeten werken achter de computer. Ook blijkt er veel leed en verdriet bij studenten, onder andere door vereenzaming.  

Te midden van fundamentele onzekerheid, hebben we ook een aantal fundamentele zekerheden ontdekt

Tegelijkertijd kwam naar voren dat er zich ook veel mogelijkheden in deze crisis voordoen. Door het idee dat als onze samenleving als het ware onaantastbaar was, zaten we wellicht te vaak in een mentale lockdown. Nu realiseren we ons dat onze welvaart geen vanzelfsprekendheid is en dat uitdagingen rondom duurzaamheid, kwetsbaarheid en inrichting van de samenleving erom vragen dat we dingen echt anders gaan doen.  

Tijdens de bijeenkomst kwam het belang van het opstellen van een lijstje van dingen die je na de crisis niet meer kwijt wil, naar voren. Er is bij veel mensen behoefte om na te denken over wat ons overkomt en men is nog lang niet uitgedacht. Zo hebben we tijdens de corona crisis ons bijvoorbeeld gerealiseerd dat een focus op de ic-capaciteit te smal is en zijn we meer gaan kijken naar de verzorgings- en verpleeghuizen.  

Betekenis creëren 

Te midden van fundamentele onzekerheid, hebben we ook een aantal fundamentele zekerheden ontdekt. Bijvoorbeeld dat we elkaar ontzettend hard nodig hebben. Het blijkt een goede basis om van hieruit te kijken naar perspectief voor de toekomst, met elkaar tot weging van waarden te komen en tot nieuwe inzichten.  

Zo spraken ondernemers, studenten en hoogleraren tijdens de bijeenkomst in kleine kring verder aan de hand van drie stappen: één, update: hoe gaat het, en met wie? Twee, reflectie: wat zie en leer je in deze tijd? Drie, ingrediënten van hoop: hoe kan hoop gestimuleerd worden? Welke concrete vervolgstappen horen daarbij? Een zo’n concrete vervolgstap is een werkplaats van hoop speciaal voor studenten op korte termijn.  

Ook in het nieuwe jaar zullen diverse werkplaatsen en vervolgstappen vormgegeven worden. Het is aan ons of hoop weggaat, blijft of vermeerdert. Hopen is samen betekenis creëren in het nu, door kleine daden, en daarmee de toekomst vormgeven. Laat we met die gedachte het jaar 2021 in gaan. 

 

Linda van Beek is secretaris Levensbeschouwing en Ondernemen bij VNO-NCW. Jan Jorrit Hasselaar werkt bij de faculteit voor Religie en Theologie van de Vrije Universiteit 


De Protestantse Kerk Amsterdam biedt in samenwerking met onder andere de Protestantse Theologische Universiteit, een podcast aan met het thema ´hoop in tijden van corona´. Deze podcast is hier te beluisteren.