We moeten terug naar de ‘amazing grace’

Discussies in de samenleving verharden. Er is geen genade meer voor elkaar. Maar wij raken ook verwijderd van de bron van onze genade. We moeten terug van een duivelse ‘amazing hate’ naar de ‘amazing grace’.  

Herman Kaiser
Afbeelding bij 'We moeten terug naar de ‘amazing grace’ '
Jessye Norman op een persconferentie in 2010. Foto: ANP

De wereldberoemde operazangeres Jessye Norman werd 75 jaar geleden geboren in de Amerikaanse staat Georgia. Haar ouders hadden goede banen en zij groeide op met de welstand van een gezin in de middenklasse.  

Er was een contrast tussen de harmonie binnen de beschermde muren van thuis en de wereld om haar heen, die gekenmerkt werd door strikte rassenscheiding. Daar kwam zij achter toen zij als kind op straat het drinkwater probeerde uit de beide aparte kranen, een voor witte en een zwarte mensen.  

Jessye Norman liet zien dat er in de opera geen witte of zwarte rollen bestaan, maar dat de muziek universeel is

Thuis vroeg zij aan haar moeder waarom er twee kranen waren. Zij had van beide geproefd en het water smaakte precies hetzelfde. 

Jessye Norman, die vorig jaar overleed, was een sopraan met een stem die miljoenen mensen in vervoering bracht. Haar grote doorbraak kwam in Europa, nadat zij een keer optrad voor de Duitse televisie. Haar stembereik was zo uitzonderlijk dat zij voor veel opera’s werd gevraagd. Zij liet zien dat er in de opera geen witte of zwarte rollen bestaan, maar dat de muziek universeel is en elk mens een uniek talent heeft.  

Zij werd overigens niet alleen omarmd door de operaliefhebbers. Bij tal van grote publieke manifestaties trad zij op. Voor presidenten, bij de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Atlanta en de herdenking van tweehonderd jaar Franse Revolutie.  

De hoop vanuit het onderschip 

Veel mensen zullen Jessye Norman vooral dankbaar zijn voor haar vertolking van het bekende lied Amazing Grace. Over de oorsprong van dit lied worden verscheidene bronnen genoemd. Maar Jessye was ervan overtuigd dat het lied geboren is in het onderdek van een slavenschip, dat vanuit West-Afrika in een storm terecht kwam.  

De slavenhandelaar John Newton verkeerde net als iedereen aan boord in doodsangst. Maar de troostrijke klanken uit de diepte van het schip brachten hem tot rust. Hij werd geraakt door het Gods vertrouwen dat de mensen in het onderschip in diepste nood bleven behouden. En deze kinderen van God behandelde hij als handelswaar.  

Normans verhaal is een pleidooi voor afschaffing van elke vorm van racisme

Het schip overleefde de storm en de slavenhandelaar bekeerde zich tot het christendom. Newton werd een voorvechter van de afschaffing van de slavernij. 

Tijdens een televisie optreden in 1993 heeft Jessye Norman getuigd van haar opvatting over de oorsprong van Amazing Grace. Haar verhaal is een pleidooi voor afschaffing van elke vorm van racisme. Haar vertolking van de hoop op verzoening tussen mensen is indringend. Zij wilde voelbaar maken in de muziek hoe zij verbonden was met haar voorouders die met een slavenschip naar Amerika kwamen.  

Allemaal een stem 

Wij hebben niet allemaal de stem van Norman om te getuigen van de zuster- en broederschap tussen alle mensen en tegen elke vorm van racisme. Maar wij hebben wel onze eigen stem.  

Het getuigen van de overweldigende genade lukt niet door te schreeuwen naar elkaar. Als de bestrijding van racisme voortkomt uit haat, roept dat nieuwe haat en nieuw racisme op. Een kettingreactie die mensen in de boeien slaat in plaats van bevrijdt.  

Alleen door de stem van de hoop kunnen wij bevrijd worden van haat en onderlinge minachting. Alleen door genadig te zijn voor elkaar kunnen wij elkaar in het hart raken, zonder elkaar te kwetsen. 


Wie dit goed begrepen heeft, was Barack Obama. In juni 2015 vond tijdens een kerkdienst in Charleston een massamoord plaats. Negen mensen werden vermoord, waaronder pastoor Clementa Pinckney. President Obama woonde haar begrafenis bij. Tijdens de uitvaartplechtigheid zong hij Amazing Grace. De televisiebeelden gingen de hele wereld over.  

Hij had bij lange na niet de stem van Jessye Norman. Maar je voelde de hoop en het verlangen naar vrede en verzoening Het was het lied uit de diepte van het slavenschip. Het was een moment vol van genade.  

 

Herman Kaiser is voormalig burgemeester van Arnhem en was van 2003 tot 2013 voorzitter van het Christelijk-Sociaal Congres 

 

Deel dit artikel