Vrijwilligerswerk biedt iedereen voordelen

Vrijwilligerswerk is gunstig voor de samenleving én voor de vrijwilliger zelf. Dat is een van de conclusies die RUG-promovenda Jacobien Niebuur uit Marum trekt.

Saffira Rijkee
Afbeelding bij 'Vrijwilligerswerk biedt iedereen voordelen'
Er zijn veel meer vormen van vrijwilligerswerk dan mensen soms denken, zoals hier bij de voedselbank. Foto: ANP

Onlangs presenteerde Jacobien Niebuur haar boek Actief oud is goud, vrijwilligers in beeld in de Der Aa-kerk in Groningen, waar ze ook promoveerde op haar onderzoek ‘vrijwilligerswerk, wie doet het en waarom?’ Tijdens haar boekpresentatie en het daaropvolgende symposium deed ze de belangrijkste conclusies uit het boek en haar onderzoek uit de doeken.

Aanleiding voor het onderzoek was een project dat in 2014 werd gestart om het vierhonderdjarig bestaan van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) te vieren. De RUG wilde een gift for infinity geven, een cadeau voor de toekomst.

Publiek mocht ideeën indienen waar mensen van de RUG onderzoek naar konden doen. Uit vierhonderd ingediende onderzoeksvragen werden twee gekozen, die beide betrekking hadden op vrijwilligerswerk en maatschappelijke participatie.

Een belangrijke aanbeveling voor voor organisaties die met vrijwilligers werken: benader ouderen persoonlijk

Een indiener vroeg zich af wat de toenemende druk op de schouders van vrijwilligers zal betekenen voor hun rol in de zorg, de andere vraag ging over ouder worden en er nog steeds toe doen: niet verpieteren. Deze vragen vormden de basis voor het project Actief oud is goud.

Vragen

Niebuur deed onderzoek onder ruim 7600 mensen in de leeftijd van zestig tot tachtig jaar. 50 procent van de zestigplussers deed wel eens vrijwilligerswerk en Nieboer ontdekte dat een grote groep ouderen het best zou willen doen, als die ervoor gevraagd zou worden. Daarmee komt ze op een belangrijke aanbeveling voor organisaties die met vrijwilligers werken: benader ouderen persoonlijk. Veel mensen willen best, maar zetten zelf de stap niet.

Vrijwilligerswerk sluit vaak aan bij de betaalde baan die mensen hebben of hadden en bij hun interesses en talenten. In de eerste plaats doen mensen vrijwilligerswerk om te helpen, zegt Niebuur. Een ander belangrijk motief is dat mensen zelf graag nieuwe dingen willen leren. Ze willen zich kunnen ontwikkelen tijdens hun vrijwillige werk.

Voor vrijwilligerswerk gaan de gezegdes ‘jong geleerd is oud gedaan’ en ‘goed voorbeeld doet goed volgen’ bij uitstek op, zegt Niebuur. “Als mensen op jongere leeftijd al vrijwilligerswerk doen, is de kans groot dat ze het op latere leeftijd ook vaker doen. En het voorbeeld van ouders of mensen in de omgeving die vrijwilligerswerk doen doet, vaak volgen.”

Ik ga met mensen om, en wát voor mensen. Ik ga hier vrolijk naartoe en ik ga vrolijk weer naar huis

Vroeg in aanraking komen met vrijwilligerswerk zou ook helpen bij de beeldvorming, denkt Niebuur. Die is vaak nogal beperkt – tot bijvoorbeeld het idee dat vrijwilligerswerk alleen bestaat uit koffie schenken – terwijl er vele vormen van vrijwilligerswerk zijn die vele voordelen kunnen hebben. Het is goed om dat al jong te ontdekken.

Podium

Omdat de onderzoeken die Niebuur voor haar proefschrift deed geen persoonlijke verhalen van vrijwilligers laten zien en die verhalen volgens haar juist inspirerend kunnen zijn voor andere oudere mensen, geeft ze twaalf oudere vrijwilligers uit Noord-Nederland een podium in haar boek. Onder hen zijn twee inwoners van Leeuwarden.

Francis Narain, zeventig jaar, is als vrijwilliger actief in Leeuwarden voor allerlei organisaties die zich bezighouden met multiculturele groepen en met het activeren van vrouwen. “Ik wil anderen helpen, bij mensen zijn en ze gelukkig maken”, zegt ze in het boek.

Willem Vellinga, 81 jaar, wordt blij van de sociale functie die vrijwilligerswerk heeft. “Ik ga met mensen om, en wát voor mensen”, zegt Vellinga. “Ik ga hier vrolijk naartoe en ik ga vrolijk weer naar huis.”

Gezond

Vrijwilligerswerk is een manier van zin geven aan het eigen leven en dat van anderen. Op die manier biedt het niet alleen veel voordelen voor de samenleving, maar ook voor vrijwilligers zelf, stelt Niebuur.

Ineens zeeën van tijd en graag willen helpen

Er zijn veel mensen die zich melden als vrijwilliger in deze coronacrisis. Maar daarin vraag en aanbod bij elkaar brengen, is nog wel een uitdaging.

Vrijwilligers zijn bovendien, zo blijkt uit onderzoek dat sinds 1984 in 22 Europese landen wordt gedaan, op latere leeftijd langer cognitief gezond, vertelde professor Kène Henkens, verbonden aan onder andere het UMCG, tijdens het symposium.

“Hun geheugen functioneert beter. Ze leven zelfs langer. Dat zou kunnen komen doordat je zelf gezond moet zijn om anderen te kunnen helpen. Maar we denken ook dat er een omgekeerd verband kan zijn: je gezondheid blijft mogelijk langer op peil als je vrijwilligerswerk doet.”


Deel dit artikel