Tweede Kamer: let op uw zaak

De coronacrisis verdringt alle andere onderwerpen, zoals stikstof en pensioenen. Toch moeten daarover besluiten worden genomen door het kabinet en dat vereist alertheid bij het parlement.

Henk van der Laan
Afbeelding bij 'Tweede Kamer: let op uw zaak'
Het aantal debatten in de Tweede Kamer is door de coronacrisis fors verminderd. Foto: ANP

De coronacrisis is zo groot dat het alle andere onderwerpen verdringt: stikstof, Urgenda-vonnis, pensioenen, noem maar op. Die kunnen niet even een paar maanden in de wachtstand staan. Laat staan dat ze als sneeuw voor de zon verdwijnen.

Dat doen ze dus ook niet. Net zoals het werk van de overheid hieraan ook niet stilligt. De ministeries in Den Haag werken gewoon door aan beleid en uitvoering.

Andere problemen kunnen niet even een paar maanden in de wachtstand staan. Laat staan dat ze als sneeuw voor de zon verdwijnen

Alleen hun derde taak, wetgeving, ligt stil. Een wet moet immers altijd door Tweede en Eerste Kamer aangenomen worden, maar die hebben besloten om niet meer bijeen te komen.

Bevoegdheden van de regering

De werkverdeling in Nederland is simpel: de regering regeert, de Kamer controleert. Het kabinet kan dus gewoon beleid blijven maken om te voorkomen dat het land stilligt.

Zo besloot het kabinet twee weken geleden om toch in te stemmen met EU-toetredingsgesprekken met Albanië en Noord-Macedonië. Deze week kwam er een opvolger voor de gesneefde stikstofmethode PAS, waardoor bouwprojecten weer op gang kunnen komen.

Over dit soort beleidsbeslissingen is geen expliciete toestemming van het parlement vereist, zoals bij nieuwe wetten. Het valt binnen de handelingsbevoegdheid van het kabinet. Het is aan de Kamer of zij hierover met het kabinet in debat wil en moties wil indienen. Normaal zouden die debatten ook gevoerd zijn.

Controversieel

Je zou kunnen vrezen dat het kabinet gaat profiteren van de terughoudendheid bij het parlement om over iets anders bijeen te komen dan de coronacrisis. Thierry Baudet diende donderdag een motie in om onderwerpen controversieel te verklaren, zoals dat ook gebeurt na de val van een kabinet. Hij kreeg alleen steun van PVV, SGP en ex-VVD’er Wybren van Haga.

Zo besloot het kabinet twee weken geleden om toch in te stemmen met EU-toetredingsgesprekken met Albanië en Noord-Macedonië

Een reden voor deze geringe steun werd verwoord door Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren. Als de Kamer iets controversieel verklaart, dan komt niet alleen het kabinet met niets, het parlement besluit dan zelf er ook niet over te praten.

Haar vrees is dat ministeries deze luwte gebruiken om zelf allerlei plannetjes te verzinnen, waar de Kamer dan heel lang niets van hoort en dus ook geen mening over kan vormen. Bij de situatie die er nu is, kan de Kamer volgens Ouwehand altijd nog besluiten alsnog te debatteren over elk onderwerp.

Eigen agenda

Daarnaast hebben Kamer en kabinet afgesproken dat er binnen enkele dagen een lijst komt met onderwerpen waarover een besluit moet worden genomen en een lijst met onderwerpen die even kunnen blijven liggen. In feite is dit in verkapte vorm de controversieellijst waar Baudet om vroeg.

Ondertussen zit de Kamer ook niet stil. Er worden nog altijd schriftelijke vragen gesteld en beantwoord, er zijn schriftelijke overleggen en het fractievoorzitteroverleg over lopende zaken gaat via Skype.

Bij de situatie die er nu is, kan de Tweede Kamer volgens Esther Ouwehand altijd nog besluiten alsnog te debatteren over elk onderwerp

Gelukkig is in Nederland het parlement de baas en gaat het over de eigen agenda. Als de Kamer toch plenair zou willen spreken over bijvoorbeeld het stikstofakkoord, dat volgens sommige media nagenoeg klaar is, dan kan het zelf besluiten om dat te doen. En dan moet de minister verschijnen voor uitleg.

De enige sta-in-de-weg voor het goed functioneren van het parlement is daarom niet het kabinet, maar een verminderde alertheid bij het parlement zelf.

Deel dit artikel