Trump slaat politieke munt uit beeldenstorm

In plaats van beelden omver te trekken, kunnen ze ook een extra informatiebord krijgen met duiding over de achtergrond van de persoon. Intussen verkondigt Trump een herstel van law and order, een boodschap die bij veel Amerikanen goed zal vallen.

Niek van der Molen
Afbeelding bij 'Trump slaat politieke munt uit beeldenstorm'
Actievoerders bij de met leuzen ondergekalkte sokkel van het beeld van generaal Robert E. Lee in Richmond, Virginia. Lee vocht in de Amerikaanse Burgeroorlog voor de Confederatie die tegen de afschaffing van de slavernij was. Foto: AFP

Standbeelden van landveroveraars en voorstanders van slavernij uit het verleden staan in de hele wereld ter discussie door de demonstraties tegen politiegeweld en racisme. Actievoerders gingen en gaan wereldwijd de straat op na de dood van de zwarte Amerikaan George Floyd onder de knie van een blanke politieagent bij zijn arrestatie in Minneapolis.

De beeltenissen van historische en soms omstreden figuren zijn in verschillende landen het doelwit geworden van demonstranten. In de Verenigde Staten moesten onder meer standbeelden van ontdekkingsreiziger Christoffel Columbus het ontgelden. In België zijn beelden vernield van koning Leopold II. Britse betogers keerden zich tegen het standbeeld van slavenhandelaar Edward Colston en zelfs dat van Winston Churchill.

Een standbeeld is niet waardevrij. Iemand is ooit in steen op een sokkel gezet met de bedoeling te worden geëerd

De actievoerders van Black Lives Matter zijn van mening dat de publieke ruimte geen symbolen mag bevatten waardoor niet iedereen zich gerepresenteerd voelt. Een standbeeld is niet waardevrij. Iemand is ooit op een sokkel gezet met de bedoeling te worden geëerd. En de actievoerders tegen racisme vinden dat omstreden historische figuren niet verheerlijkt mogen worden met een dergelijk eerbetoon.

Daar kan tegen in worden gebracht dat de geschiedenis nu eenmaal helden en schurken kent en niet volgens de hedendaagse moraal moet worden beoordeeld. De beelden doen in een vorm van aanschouwelijk onderwijs beseffen dat er vroeger andere denkbeelden op na werden gehouden. Bijvoorbeeld dat slavernij in brede kringen normaal werd gevonden. Als standbeelden worden weggehaald verdwijnt een deel van het ‘foute verleden’ uit het collectieve geheugen, zo zeggen tegenstanders van de beeldenstorm.

Duiding

Wat is wijsheid? Monumenten en standbeelden kunnen worden voorzien van informatieborden die context en duiding bieden.

In Duitsland werd in 1989 na de val van het IJzeren Gordijn in Berlijn de Muur afgebroken. Later werden delen ervan teruggeplaatst en door informatieborden werd het publiek gewezen op de historische betekenis ervan. In ons land plaatste de gemeente Hoorn in 2012 een plaquette bij een beeld van Jan Pieterszoon Coen waarin gewezen werd op het ‘zeer gewelddadige optreden’ van de VOC-voorman.

De beelden doen in een vorm van aanschouwelijk onderwijs beseffen dat er vroeger andere denkbeelden op na werden gehouden. Bijvoorbeeld dat slavernij in brede kringen normaal werd gevonden

De beeldenstorm is voorlopig niet uitgeraasd. De vraag is of het zaak van de actievoerders dient. In de Verenigde Staten neemt weliswaar de bewustwording over het racisme toe, maar president Donald Trump weet er ook politieke munt uit te slaan.

Relschoppers

Het protest dat begon om het politiegeweld tegen zwarten aan de kaak te stellen, kon rekenen op brede sympathie, ook onder blanke Amerikanen. Maar nu het ook gaat om het slavernijverleden en omstreden standbeelden zullen minder Amerikanen zich kunnen vereenzelvigen met de doelstellingen van de demonstranten. En Trump kan vanwege het geweld waarmee de standbeelden omver worden gehaald de actievoerders wegzetten als anti-Amerikaanse relschoppers.

Trump verlegt de focus van de oorspronkelijke aanleiding voor de demonstraties naar het geweld dat met de beeldenstorm gaat gepaard

Volgens Trump gaat het daarbij om leden van Antifa, in zijn ogen een terreurgroep die hij wil gaan verbieden. Door die overwegend blanke links-radicale activisten aan te wijzen als boosdoeners, die de beweging van Black Lives Matter voor hun karretje zouden spannen, zaait Trump tweedracht in de gelederen van de actievoerders. Door niet rechtstreeks de Afro-Amerikanen aan te wijzen, hoopt hij hun steun te houden met het oog op de stembusgang in november.

Trump verlegt de focus van de oorspronkelijke aanleiding voor de demonstraties - de raciale ongelijkheid en het buitensporige politiegeweld tegen zwarte Amerikanen - naar het geweld dat met de beeldenstorm gaat gepaard. Het gaat nu vooral om het herstel van law and order, zo wordt Trump niet moe te verkondigen. Een boodschap die bij veel kiezers in vruchtbare aarde zal vallen.

Deel dit artikel