Kleiklooster: trouw blijven aan de plek waar je bent

Je verwacht het misschien niet, maar er bevindt zich een klooster in de flat Kleiburg in Amsterdam-Zuidoost. Vijf jaar geleden ging het Kleiklooster van start. Tijd om de balans op te maken.

Ineke Evink
Afbeelding bij 'Kleiklooster: trouw blijven aan de plek waar je bent'
In een leefgemeenschap als Kleiklooster heb je een goede balans nodig tussen pirvé en samen.. Foto Kleiklooster

Vijf jaar geleden verkeerde de flat Kleiburg in Amsterdam-Zuidoost in een overgangsfase. Van originele Bijlmer honingraatflat werd het gebouw getransformeerd naar klusflat, waarin de appartementen casco te koop stonden. Een prachtige gelegenheid om met iets nieuws te beginnen: het Kleiklooster.

Negen naast elkaar gelegen appartementen werden aangekocht, vertellen twee van de bewoners van het eerste uur van Kleiklooster Johannes van den Akker en Gerrit Riemer. Ze werden opnieuw ingedeeld en bestemd als de eigen woningen van de deelnemers, en als ruimtes voor drie gastenverblijven, als keuken voor de gasten, als gezamenlijke eetruimte en als kapel.

“Er is ruimte nodig, voor jezelf, voor je partner en je kinderen. Dat hebben we gaandeweg geleerd”

Het Kleiklooster telt nu zestien bewoners - kinderen meegerekend - die zelf voorzien in hun onderhoud. Extra geld komt van giften aan de stichting Vrienden van Kleiklooster. Er is ook een brouwerij verbonden aan het klooster en die draaide voordat de coronacrisis toesloeg net quitte.

“We hebben eigen appartementen, met eigen slaapkamers, sanitair, enzovoorts. Maar de schotten tussen de balkons aan de achterkant hebben we wel weggehaald”, vertelt Gerrit. “Daardoor kunnen we makkelijk bij elkaar binnenkomen zonder aan te bellen, we kunnen achterom, zeg maar. En langzamerhand is het zo gegroeid dat iedereen van acht uur ’s morgens tot tien uur ’s avonds zo kan binnenstappen. Maar we kunnen ons ook terugtrekken. Er is ruimte nodig, voor jezelf, voor je partner en je kinderen. Dat hebben we gaandeweg geleerd. Je hebt in zo’n leefgemeenschap een goede balans nodig tussen privé en gemeenschap.”

Stekjesruilmiddag

Ook nu de coronacrisis het leven bepaalt, biedt het leven in een gemeenschap voordelen. “Wij hebben altijd mensen om ons heen, dat heb ik als zegen ervaren”, zegt Johannes. Maar verder zorgt corona toch vooral voor stilstand. “Ook wij hebben de kapel en de gemeenschappelijke maaltijd voor bezoekers moeten sluiten.”

Gerrits vrouw Marjolein organiseerde laatst een stekjesruilmiddag. Dat was een groot succes en de bedoeling is dan ook dat dit soort activiteiten worden herhaald. Johannes: “De kwetsbare oudere staat nog wel ergens in een systeem, maar de alleenstaande thuiswerker niet, die heeft ook behoefte aan contact.”

Vrienden hoef je niet te zijn voor dit klooster, zo zijn we ook niet begonnen. We beschouwen elkaar eerder als familie

Je moet het wel met elkaar kunnen vinden als je deel uitmaakt van zo’n leefgemeenschap. En behalve dat heb je toch wel een eigen plek nodig, merkten Johannes en Gerrit.

De bewoners van Kleiklooster beschouwen elkaar als familie. Rechts achteraan gerrit Riemer, vierde van links: Johannes van den Akker. Foto Kleiklooster

“Vrienden hoef je niet te zijn voor dit klooster, zo zijn we ook niet begonnen. We beschouwen elkaar eerder als familie. Je kunt ook broers of zussen hebben waar je niet altijd mee kunt opschieten, dat moet je dan door zien te komen. We hebben er uit overtuiging voor gekozen met elkaar samen te leven, in goede en in slechte tijden.”

Ze vinden het lastig uit te leggen waar het hem nu precies in zit dat het hen lukt. “Het is een kwestie van willen”, zegt Gerrit. “Of nee, dat klinkt te zwaar. Alsof je het niet wilde als het mislukt.” “Van je karakter misschien”, vult Johannes aan. En het was een leerproces. “De eerste twee jaar waren we vooral wellevend jegens elkaar, en dat zijn we nu voorbij. We leren nu ook te leven met elkaars donkerder kanten.”

Het gaat de een wel beter af dan de ander, zeggen ze allebei. Wat je vooral nodig hebt, is de juiste mindset, je moet flexibel zijn en steeds openstaan voor wat zich aandient. Johannes: “Daar ben ik af en toe wel slecht in.”

Gastenverblijven

Er kan zich namelijk van alles aandienen in Kleiklooster. De drie gastenverblijven zijn vrijwel doorlopend bezet. Hulpverleningsorganisatie Timon plaatst in twee van de drie moeders met kinderen die een tijdje onderdak nodig hebben. Het derde gastenverblijf herbergt regelmatig vrouwen zonder documenten, ook vaak moeders met kinderen.

 De rol van de mensen van het Kleiklooster is daarbij verfrissend eenvoudig.  “Wij zijn geen hulpverleners,” zegt Johannes. “Gasten zitten hier soms met vier, vijf verschillende hulpverleners om tafel en dan is het fijn dat er van ons niks hoeft, behalve rekening houden met de andere bewoners en geen ruzie maken.”

Gasten zitten hier soms met vier, vijf verschillende hulpverleners om tafel en dan is het fijn dat er van ons niks hoeft, behalve rekening houden met de andere bewoners

“We zijn geen hulpverleners en we hebben geen kennis van hun dossier. We verlenen hooguit wat mantelzorg,” zegt Gerrit. “Dat geeft gelijkwaardigheid, evenmenselijkheid. Onze gasten ervaren ruimte en rust en kunnen op adem komen.”

Elke avond om acht uur is het in de kapel tijd voor gebed, zingen en Bijbellezen. Foto Kleiklooster

De kapel is een ander essentieel onderdeel van Kleiklooster. Elke avond om acht uur is daar tijd voor gebed, zingen en Bijbellezen. “Dat duurt een half uur”, vertelt Gerrit, “en we volgen het leesrooster van Taizé.” “Eerst zochten we zelf teksten uit maar dit is mooier”, vindt Johannes. “Dit wordt je aangereikt, van buiten, als het ware.” “En het kost ook veel minder tijd”, lacht Gerrit.

Leerproces

De afgelopen vijf jaar is vooral een lang leerproces geweest. “We hebben nooit geloftes afgelegd, zoals in traditionele kloosters wordt gedaan”, vertelt Johannes. “Maar daar denken we wel over na, we zijn nu de balans aan het opmaken.”

Kleiburg onderging de laatste jaren veranderingen. Omdat de appartementen casco werden verkocht, werd er veel geklust en dat zorgde als vanzelf voor cohesie in de flat. Nu zijn veel van die eerste bewoners alweer vertrokken. De woningmarkt explodeerde, de starters kregen kinderen die ze graag buiten wilden laten spelen in plaats van alleen op het balkon, legt Johannes uit.

Lees ook: De kerk is geen gebouw, maar een gemeenschap

Het Kleiklooster zelf blijft qua samenstelling behoorlijk stabiel. Van de oorspronkelijke bewoners van Kleiklooster is er een vertrokken, zegt Johannes. “Een single kreeg relatie, ging trouwen en elders samenwonen. Daarvoor in de plek is een moeder met zoon teruggekomen.”

Bij al die veranderingen is het goed dat het klooster gewoon wèl blijft, dat het een stabiele factor is in de flat, zoals een kerktoren in een dorp. “Dat krijgen we ook van anderen te horen”, zegt Johannes. “Wij zijn en blijven beschikbaar.”

“Dat past ook bij ons als klooster”, zegt Gerrit, “dat je trouw blijft aan de plek waar je zit. De benedictijnen leggen de gelofte af dat ze op een plek blijven wonen, werken en bidden. Ook in die zin zijn wij een echt klooster.”

Kleine zorgcoöperaties zijn waardevol

CDA-fractieleider Pieter Heerma pleitte in de Tweede Kamer voor een ‘coöperatieve samenleving’, met onder meer hofjes waar mensen kunnen wonen en voor elkaar zorgen. Het CDA zou Heerma’s visie als nieuw ideaal mogen aannemen. 


Deel dit artikel