Vluchtelingen hebben het in het kamp zwaarder door de lockdown

Al een half jaar zitten de Griekse vluchtelingenkampen in lockdown. De bewoners zijn verstoken van psychosociale hulp en kinderen ervaren veel meer stress.

Anja van der Laan
Afbeelding bij 'Vluchtelingen hebben het in het kamp zwaarder door de lockdown'
Met de coronacrisis is ook het overbrengen van vluchtelingen vanaf Lesbos naar het Griekse vasteland teruggelopen, terwijl de crisis de medische zorgen juist groter heeft gemaakt. Foto: AFP

Iedere keer dat ze het eiland Lesbos verlaat, hoopt hulpverlener Beitske Kooistra op verbetering. Maar bij haar laatste terugkomst enkele weken geleden zag ze opnieuw: de situatie voor vluchtelingen wordt alleen maar erger. Door de lockdown die de Griekse overheid in maart instelde, kunnen de kampbewoners geen kant meer op, constateert Kooistra, die nu vijf weken op Lesbos is.  

Kooistra is projectmanager voor Stichting Bootvluchteling, die medische en psychosociale hulp geeft aan vluchtelingen in Moria. “Psychische klachten verergeren. Naar buiten kunnen is een van de weinige lichtpuntjes voor bewoners. Dat is nu niet mogelijk. Waar moeten zij de kracht vinden om door te gaan?”  

In het kamp zelf is nog geen corona vastgesteld, maar sinds een paar weken liep het aantal gevallen op het eiland zelf op. Kampbewoners mogen nog steeds alleen na toestemming van de politie of met een doktersverklaring naar buiten. Alles wat onder niet-essentiële activiteiten wordt geschaard, zoals psychosociale hulp, wordt geweerd. Ook de school van de stichting in het kamp is dicht. 

Kinderen zitten nu dagenlang in snikhete tenten, zij ervaren veel meer stress. Sommigen stoppen daardoor met praten

Een corona-uitbraak in Moria zou rampzalig zijn, evacuatie is daarom nodig, bepleit de stichting. Mensen moeten geëvacueerd worden naar een normale opvanggelegenheid. Europa moet zorgen voor een gespreide opvang van mensen, alle landen moeten dit met elkaar dragen. Maar vooralsnog gebeurt dit niet. 

Vluchtelingen hebben het daardoor nog zwaarder te verduren, vertelt Kooistra. “Kinderen spelen gelukkig nog wel. Tussen de uitpuilende vuilnisbakken en stromen van het riool vinden ze altijd wel iets om te spelen. Maar er zijn er ook die apathisch zijn en het zichtbaar heel zwaar hebben. Ze hebben al veel meegemaakt op de reis. Kinderen zitten nu dagenlang in snikhete tenten, zij ervaren veel meer stress. Sommigen stoppen daardoor met praten. Een tienjarige plast ineens weer in bed.’’  

Sloppenwijk 

Het kamp is gebouwd voor drieduizend mensen, maar er wonen er nu 15.000 in het kamp en in de schil eromheen. “Een wc moet met zeshonderd anderen worden gedeeld. Het is een grote sloppenwijk.”  

Van eerder gemaakte afspraken over het verdelen van de bewoners over EU-landen kwam nog weinig terecht. Bij binnenkomst horen mensen nu dat ze in 2021 of 2022 een eerste gesprek voor de asielaanvraag hebben, zegt Kooistra. “Ze wachten dus al snel anderhalf tot twee jaar voor ze verder kunnen.”  

Het is belangrijk het verhaal positief te houden. Als je het laatste sprankje hoop weghaalt, is dat desastreus

Een corona-uitbraak in Moria zou rampzalig zijn. Evacuatie is daarom nodig, bepleit de stichting. Mensen moeten geëvacueerd worden naar een normale opvanggelegenheid. Europa moet zorgen voor een gespreide opvang van mensen, alle landen moeten dit met elkaar dragen.  

Kinderen krijgen onbedoeld veel mee van verontruste gesprekken die hun ouders hierover voeren. “Er is geen privacy, ook niet in de zelfgemaakte hutten. Kinderen horen veel meer dan zou moeten.”  

Theaterspel 

Kooistra werkt mee aan een project om de kinderen te informeren. “De vraag waar alle bewoners mee zitten is: hoe lang moet ik in deze onveilige rotsituatie wonen? Voor kinderen is dat lastig te overzien: waarom zit je hier, waarom moet je zolang wachten? Hoe gaat het na het kamp? We vinden het belangrijk ze daarover te informeren.”  

Maar hoe maak je zulke thema’s begrijpelijk voor kinderen? Dat gebeurt met theaterspel, waarin onder meer gesprekken bij het asielbureau van de EU worden nagebootst. “In hun spel kunnen kinderen veel dingen verwerken. Het is belangrijk het verhaal positief te houden. Als je het laatste sprankje hoop weghaalt, is dat desastreus.” 

Als ik in Nederland ben, raakt het me dat ons luxe leven hier gewoon doorgaat, terwijl op een pr uur vliegen de situatie zo slecht is. Hoe kunnen we dit onze medemensen aandoen?

Kooistra (die in Bloemendaal woont en uit Gauw komt) ging in 2015 voor het eerst voor de stichting naar Lesbos. Het liet haar niet meer los. Ze zegde haar baan als docent orthopedagogiek op en ging volledig werken voor de stichting, op dit moment als projectcoördinator. Deels vanuit Nederland, deels op Lesbos, samen met mensen uit het kamp. Door het stijgende aantal besmettingen op het eiland kon ze de laatste twee weken alleen van buitenaf werken. 

Deze week gaat de Bloemendaalse weer naar huis. “Op het moment dat ik in Nederland ben, raakt het me dat ons luxe leven hier gewoon doorgaat, terwijl op een paar uur vliegen de situatie zo slecht is. Hoe kunnen we dit onze medemensen aandoen?” 

Oproep 

In Moria verblijven zo’n vijfhonderd alleenstaande kinderen. Hulporganisaties en ruim honderdvijftig gemeenten (elf in Fryslân) riepen op om een groep naar Nederland te halen, maar het kabinet wil daar nog steeds niet aan. Een aantal EU-landen nam inmiddels wel kinderen op. “Echt schandalig dat Nederland daar niet bij zit.”  

 

Deel dit artikel