Hoe komen we groener en socialer uit de coronacrisis?

Alfred Slomp interviewde tien christenen over deze vraag. Die gespreksverslagen zijn verzameld in het boek Het groene normaal, aangevuld met praktische tips.

Jan Auke Brink
Afbeelding bij 'Hoe komen we groener en socialer uit de coronacrisis? '
Alfred Slomp in 2017 op de Vrouwenconferentie in Lunteren. In zijn nieuwe boek roept hij de lezers op om op te staan voor een duurzaam leven. Foto: Foto: Jorine van der Made

Groen christendom zit in de lift, sinds Trees van Montfoort begin vorig jaar haar boek Groene theologie publiceerde. Met haar boek dwingt ze de lezer tot een ‘verregaande christelijk- theologische herbezinning op de verhouding tussen God, schepping, natuur en mens’, aldus de jury die jaarlijks het beste theologische boek bekroont. Vorig jaar viel Van Montfoorts boek die eer te beurt.

Op de door haar populair geworden groene golf is er in kerken en bij gelovigen thuis meer aandacht gekomen voor praktische ingrepen. ‘Met braaf rentmeesterschap alleen en een extra zonnepaneel redden we het niet meer’, concludeerde de jury indertijd.

We wisten al dat onze manier van leven de aarde onherstelbare schade aanrichtte, maar corona heeft dit versneld en versterkt aan het licht gebracht

Alfred Slomp houdt zich al wat langer met het thema bezig. Sinds 2015 geeft hij onder de titel ‘God in de supermarkt’ lezingen en workshops waarin hij de keuzes die we in de winkel maken verkent. Vorig jaar publiceerde hij het boek Superwaar over duurzaam boodschappen doen.

In zijn nieuwe boek Het groene normaal zoekt Slomp het nu breder: ‘We wisten al dat onze manier van leven de aarde onherstelbare schade aanrichtte, maar corona heeft dit versneld en versterkt aan het licht gebracht.’

Groene dromen

Voor het boek interviewde hij in korte tijd tien ‘groene en inspirerende’ christenen, onder wie politicus Carla Dik-Faber, weerman Reinier van den Berg en Missie Nederland-directeur Jan Wolsheimer. De opbouw van die gespreksweerslagen is steeds dezelfde: van de groene droom die de geïnterviewde koestert via de coronacrisis en favoriete Bijbelgedeeltes naar praktische tips.

Lees ook: Weg met het idee van de eeuwige groei

Veel van de dromen blijven jammer genoeg hangen in algemeenheden. Zo droomt Van den Berg er van ‘dat mensen elkaar de hand reiken, over welke religieuze, politieke of idealistische muur dan ook heen’ en droomt boer en filosoof Jan Huijgen van ‘een Nederlandse agricultuur die duurzaam en toekomstbestendig wordt’.

Geen bio-industrie

Maar het boek biedt ook heel aardige praktische opmerkingen en tips. Veel sluiten aan bij de eerdere thema’s waar Slomp al mee werkte. Zo adviseert schrijver Theanne Boer goed te letten op wat je eet: ‘Hierin heb ik een besluit genomen: geen vlees uit de bio-industrie. Zo’n duidelijk principe maakte het makkelijker om het vol te houden. Als ik dieren eet, dan het liefst van een koe of een kip uit de buurt en anders in elk geval biologisch.’

Als epiloog heeft Slomp een gesprek met Klaas Hemke van Meekeren opgenomen, de man van de vorig jaar overleden Martine Vonk. Slomp: ‘Misschien wel dé christelijke, duurzame pionier van Nederland. Haar naam werd in de gesprekken en interviews vaak genoemd.’

Hierin heb ik een besluit genomen: geen vlees ui de bio-industrie. Zo’n duidelijk principe maakte het makkelijker om het vol te houden

Van Meekeren vertelt hoe Vonk al in de jaren negentig pionierde om het thema duurzaamheid in christelijk Nederland bespreekbaar te maken. ‘Ze begon met lezingen waar maar tien mensen op af kwamen, waarvan vijf omstanders.’ Maar met haar ideeën veroverde ze een podium. Zo beschrijft Van Meekeren hoe ze op een gegeven moment bij Andries Knevel aan tafel zat, ‘die met grote ogen staarde naar die energieke vrouw met dat explosieve, oranje geverfde haar en een hele nieuwe boodschap’.

In haar traditie wil Slomp verder. Het is jammer dat het boekje niet overal even diep graaft en soms in algemeenheden blijft hangen. Daar wreekt zich misschien de tijdsdruk die hij zichzelf heeft opgelegd; het lijkt alsof hij de eerste wilde zijn die het groene thema en de coronacrisis met elkaar verknoopte.

Bijbelstudies

Maar tegelijkertijd probeert Slomp het wel concreet te maken. ‘Laten we als christenen eerlijk kijken naar onze levensstijl en onder ogen zien waar die onrecht doet aan mensen, dieren en de natuur’, schrijft hij in het ‘Manifest voor Het Groene Normaal’, dat in het boek is opgenomen.

Lees ook: Elke stap telt in de groene transitie

En naast de tips van de geïnterviewden – achterin het boek handzaam op een rijtje gezet – doet Slomp suggesties voor Bijbelstudies. Daarmee biedt hij gesprekskringen en Bijbelgroepen handreikingen om verder te denken over de interviews en zelf een aantal groene stapjes te zetten.

Zijn boek zal niet eenzelfde effect hebben als Trees van Montfoorts Groene theologie. Maar als iedere lezer een of twee tips uit Het groene normaal ter harte neemt, is er al een verandering in beweging gezet.


Het groene normaal. Samen opstaan voor een duurzaam leven. Alfred Slomp. Uitgeverij Plateau. 14,99 euro


Deel dit artikel