Column

  • 6 maanden geleden
  • column
  • Mirjam van ’t Veld
Mirjam van ’t Veld

Het ziekenhuis stroomt weer over

Als er geen plaats meer is in een ziekenhuis, moeten er patiënten worden overgeplaatst. Maar wie dan, en waar moeten ze heen? De praktijk is weerbarstig.

Tijdens deze tweede coronagolf is het de bedoeling dat zoveel mogelijk, het liefst alle, reguliere zorg door kan gaan in de ziekenhuizen. Een nobel streven, maar hoe doe je dat?

Simpel: door een eerlijke verdeling van Covid-19-patiënten over heel Nederland. Loopt het ene ziekenhuis te vol dan verplaats je via een landelijk systeem patiënten naar een ander ziekenhuis in of buiten de regio. Daar hebben we al onze draaiboeken in de zomer op ingericht.

Net als tijdens de eerste golf, hebben wij nu een enorme toestroom van Covid-19-patiënten. Dit heeft grote impact op onze organisatie en dus op de reguliere zorg. In het crisisbeleidsteam, waar alle besluiten worden genomen, zitten we daarom bovenop het uitplaatsen van Covid-19-patiënten.

Legitieme opdracht zou je zeggen? De praktijk blijkt echter veel weerbarstiger en ook pijnlijker dan gedacht.

Overplaatsen is al geen sinecure. Er is soms geen plek in Nederland voorhanden of er is overbelasting bij het gespecialiseerd vervoer. Maar stel dat het je als arts is gelukt om dit allemaal te regelen, dan is de hamvraag: wie komt er in aanmerking voor overplaatsing?

De zorgzwaarte van de meeste Covid-19-patiënten is bij ons in het ziekenhuis zo groot dat de meeste mensen niet passen binnen de richtlijnen voor overplaatsing. En als iemand wel in aanmerking komt, dan volgt de lastigste opgave voor onze artsen: met de patiënt en familie in gesprek. Elke patiënt is ons even lief, overplaatsen doe je liever niet. Soms is er begrip voor de situatie, vaker ontmoeten onze artsen boosheid, zelfs agressie.

Mevrouw wilde niet zo ver bij haar kinderen vandaan, pakte moeizaam haar rollator en zei: “Dan ga ik nu naar huis”

Soms breekt je hart. Van de week vertelde een van onze longartsen dat ze niet anders konden dan een oudere dame over te plaatsen. Er was één probleem: het vrije bed stond in Maastricht. Mevrouw wilde begrijpelijkerwijze niet zo ver bij haar kinderen vandaan, pakte moeizaam haar rollator en zei: “Dan ga ik nu naar huis.”

De longarts keek me gepijnigd aan. Vervolgens stelde hij mij als voorzitter van het crisisbeleidsteam een vraag: mogen we al onze eigen oncologiepatiënten vrijwaren van overplaatsing? Mijn bestuurlijke antwoord was dat elke arts een uitzondering wil voor zijn eigen patiëntencategorie. En dat gaat nu eenmaal niet.

We liggen vol, we hebben geen lege bedden en beschikken door ziekte over onvoldoende personeel. We moeten roeien met de riemen die we hebben en dus blijven overplaatsen.

Toen ik ‘s avonds in het donker naar huis reed, verfoeide ik mijn antwoord. Wat is nu mijn persoonlijke leidmotief geweest tijdens deze hele crisis: menswaardige zorg blijven leveren onder alle omstandigheden. Met een knagend gevoel ging ik naar bed en kon de slaap moeilijk vatten. Hoe moeilijk is het soms om je gevoel als mens en de opdracht als bestuurder congruent te laten zijn.

We moeten roeien met de riemen die we hebben en dus blijven overplaatsen

Ik stuurde onze longarts een mailtje waarin ik hem schreef grenzeloos bewondering te hebben voor hun inzet. Ik vertelde hem ook dat het de vrijheid van een individuele arts is en mag zijn om gezien de persoonlijke omstandigheden van een patiënt een uitzondering voor overplaatsing te maken. Daar moet ik (lees: ons crisisbeleidsteam) geen algehele uitspraak over willen doen.

Het onderstreepte voor mij wederom hoe belangrijk ik het vind om met onze artsen, verpleegkundigen en medewerkers in gesprek te blijven over de dagelijkse praktijk. Zelf informatie vergaren en hen in de ogen kijken en niet handelen op informatie van horen zeggen.

De praktijk laat vaak een andere dan de bestuurlijke werkelijkheid zien. Ik maak daarom maar weer eens een diepe buiging voor al mijn collega’s in het ziekenhuis.


Mirjam van ’t Veld is voorzitter van de raad van bestuur van Ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede

Maatwerk in de zorg moet mogelijk blijven

Nu er weer nieuwe maatregelen tegen corona van kracht zijn, is het voor zorgverleners soms passen en meten. Wat kan wel en wat niet (meer)? Maatwerk is mogelijk, maar je kunt niet iedereen tevredenstellen.