Column

  • 1 maand geleden
  • column
  • Jan Jaap van Oosterzee
Jan Jaap van Oosterzee

Fatsoensnorm van 0.7 procent

De bestrijding van de coronacrisis vraagt alle aandacht. Maar het buitenland is er ook nog, en dan vooral het armere buitenland. De crisis hier bestrijden is één ding, maar de crisis is pas over als corona overal verdwenen is.

Tijdens de verkiezingscampagne ging het nauwelijks over de rol die Nederland in de wereld wil spelen. Er waren wel online-debatten voor de liefhebbers.

Maar in de grote tv-debatten ging het vooral over corona-beleid in Nederland en de traditionele binnenlandse thema’s. Toch zal het nieuwe kabinet ook een buitenlandbeleid moeten ontwikkelen. VVD en D66 zijn aan zet om een kabinet te vormen. Uit hun partijprogramma’s blijkt dat deze partijen heel verschillend denken over de rol van Nederland in de wereld.

Nul komma zeven. Een klein cijfertje weerspiegelt dat grote verschil van mening: 0,7 procent van het Bruto Binnenlands Inkomen uitgeven aan ontwikkelingssamenwerking is de zogenaamde ODA-norm, die al in de jaren zeventig vastgesteld is in de OESO.

Aan deze internationaal afgesproken fatsoensnorm zou ongeacht politieke voorkeuren of economische tegenslag voldaan moeten worden. Nederland behoorde decennialang tot de landen die zich daaraan hielden, ongeacht de politieke kleur van de regering.

Pas onder de kabinetten Rutte is er echt de klad in gekomen. Nederland haalt de ODA-norm al lang niet meer. Daarbij wordt het budget voor ontwikkelingssamenwerking ook nog eens oneigenlijk gebruikt, zoals voor de opvang van vluchtelingen in Nederland of internationale klimaatverplichtingen.

De gevolgen in armere landen zijn immens, en niet alleen voor de volksgezondheid

Door de coronapandemie zitten we allemaal veel thuis, misschien is daardoor de rest van de wereld een beetje buiten beeld geraakt. De gevolgen in armere landen en conflictgebieden zijn immens, en niet alleen voor de volksgezondheid.

Voor het eerst in decennia neemt de armoede wereldwijd weer toe. Kinderen missen onderwijs. Geweld tegen vrouwen neemt toe. Spanningen in de samenlevingen leiden tot nieuw geweld. Precies de onderwerpen waar het Nederlandse ontwikkelingsbeleid altijd op heeft ingezet en waar veel bereikt is. In zo’n hevige crisis is het geen slecht idee als we ons houden aan internationaal afgesproken fatsoensnormen. 0,7 procent is zo’n norm.

De VVD wil nog meer bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking, en wil deze ten dienste stellen aan Nederlandse handelsbelangen en de opvang van vluchtelingen die mogelijk anders Europa zouden bereiken.

D66 is een voorstander van herstel van de norm van 0,7 procent in de komende kabinetsperiode. Een positie die gedeeld wordt door de ChristenUnie en alle partijen ter linkerzijde.

Waar het CDA staat, is me niet helemaal duidelijk. Terwijl partijcongres en verkiezingsprogramma spreken over een herstel van de norm, liet de doorrekening van het verkiezingsprogramma zien dat het nog vele kabinetsperiodes zal duren voor Nederland zich weer aan die fatsoensnorm zal houden, als het aan het CDA ligt.

Zou Hoekstra’s uitspraak dat de kosten van de crisis niet doorgeschoven mogen worden, alleen gaan over de Nederlandse schatkist, of ook over het doorschuiven van kosten naar burgers in ontwikkelingslanden en conflictgebieden? Fatsoensnormen kunnen best handig zijn ten tijde van crisis. Eén ding weten we zeker, de coronacrisis is nergens voorbij tot dat die overal voorbij is.

 

Jan Jaap van Oosterzee is hoofd Public Affairs van PAX