Column

  • 1 maand geleden
  • column
  • Ad van der Helm
Ad van der Helm

Eenzaam in de woestijn?

Je kunt de wereld ervaren als een woestijn, leeg en dor, zonder menselijk contact. Ook Jezus ervoer eenzaamheid in de woestijn. Toch was ook hij, net als wij, omringd door Gods goede krachten.

Het begin van de liturgische veertigdagentijd brengt ons in de eenzaamheid van de woestijn. Een eenzaamheid die de mensheid vanaf het eerste begin tergt en bedreigt. Een depressie overvalt Adam door die eenzaamheid.

Wie van ons kent niet die existentiële eenzaamheid? In die eenzaamheid kijkt de leegte de mens aan, ondanks de aanwezigheid van al die medeschepselen voelt de eerste mens zich zinloos en alleen. Pas bij de ontmoeting met zijn wederhelft, zijn partner, de andere mens met een gezicht die hem aankijkt en echt contact met hem krijgt, de naaste die communiceert en spreekt en luistert, komt de mens tot leven en kan de eenzaamheid worden overwonnen.

Toch moet de mens nog leren deze communicatie te hanteren, want het gaat met zijn eerste kinderen al fout: Kaïn en Abel zien elkaar, maar zijn niet elkaar hoeders. Kaïn staat zijn broer zelfs naar het leven.

Ook Noach zal zich ongelooflijk eenzaam hebben gevoeld: weten dat God de mensheid wil verdelgen, maar jou heeft uitgekozen om de mensheid te redden. Met wie kun je dit verhaal delen? Zijn vrouw en kinderen staan om hem heen, en bereiden met hem de boottocht voor waarvan niemand weet hoe lang die duurt en waarheen die zal gaan. Kunnen zij antwoord geven op zijn vragen?

Noachs reactie is: een wijngaard aanleggen, de woestijn tot bloei brengen, vruchtbaar maken

Nadat de regen is opgehouden en het water weer gezakt, ziet Noach enkel een olijftak in de snavel van een duif. Een onvergetelijke aanblik, die sindsdien in het geheugen van de mensheid gegrift staat als teken van de onbegrijpelijke hoop op een betere wereld die nog niet zichtbaar is.

De eenzaamheid van die schoongewassen wereld straalt een enorme leegte uit. Een leegte die je tegemoet schreeuwt en die langzaam gevuld wordt door de dieren die zich opnieuw verspreiden over de aarde. Weet Noach zeker dat deze ramp nooit meer zal gebeuren? Kan hij God vertrouwen?

Het teken dat hem gegeven is, lijkt een luchtspiegeling maar is wonderschoon: een boog in de hemel. Deze geeft moed en vertrouwen om de eenzaamheid te overwinnen. Noachs reactie is: een wijngaard aanleggen, de woestijn tot bloei brengen, vruchtbaar maken. De wereld is immers niet gemaakt als een woestijn. God is begonnen met een tuin. Een tuin met dieren.

In Jezus is geen angst, in Hem is leven, in Hem is licht en vrede

Ondanks zijn goddelijke natuur ondervindt Jezus in de woestijn de eenzaamheid. Omringd door dieren en engelen kijkt Hij zijn levensbestemming in de ogen: is dat de weg die Hij moet gaan? Durft Hij de woestijn van het menselijke bestaan wel aan? Al op die eerste bladzijden van het Marcus-evangelie doemt het kruis op: de satan, de tegenstander die de tegenkrachten tegen het goede van God bijeenbrengt. Maar in Jezus is geen angst, in Hem is leven, in Hem is licht en vrede.

Dat is ook onze weg. In de eenzaamheid die wij ervaren, worden we geïnspireerd door Christus die omringd wordt door schepselen, de hemelse en de aardse. Wij mogen ons ook omringd weten door de goede krachten van God, die de tegenstander op afstand houden, de tegenstander die we tot onze schrik soms in onszelf ontmoeten.

Christus legt hem het zwijgen op. Onze weg in deze veertigdagentijd is om de goede krachten te bundelen tegen de kwade machten die ons kunnen bedreigen. Ik wens ons allen een vruchtbare tijd.

Leestip bij het Marcus-evangelie: Dries van den Akker sj, Ga anders denken. Jezus leren kennen door de bril van Marcus.

 

Ad van der Helm is priester van het bisdom Rotterdam en docent kerkelijk recht aan de KU Leuven; voorzitter van de interreligieuze en interlevensbeschouwelijke stichting Prinsjesdagviering.