Column

  • 10 maanden geleden
  • column
  • Mirjam van ’t Veld
Mirjam van ’t Veld

Een goede deal

Jongeren hebben het moeilijk in deze door de coronacrisis onzekere tijden, maar we hebben hun solidariteit jegens oudere en kwetsbare mensen hard nodig. Het zou hen helpen als we de basisbeurs weer invoeren.

Het ligt misschien voor de hand om als ziekenhuisbestuurder via deze column jongeren aan te spreken op hun verantwoordelijkheid om verdere verspreiding van het coronavirus te voorkomen. Want ik zie de bui alweer hangen bij ons in het ziekenhuis. We zetten ons schrap voor een nieuwe toestroom van patiënten.

Mijmerend over de huidige generatie jongeren, maakte ik in mijn hoofd een gedachtesprongetje en herinnerde mij het SER-rapport Hoge verwachtingen: Kansen en belemmeringen voor jongeren in 2019.

Ik dacht terug aan mijn eigen jonge jaren en opeens kreeg ik een sterke behoefte om te onderstrepen dat het leenstelsel in zijn huidige vorm zo snel mogelijk moet worden afgeschaft. Ik ben altijd fel tegenstander geweest. Destijds was ik lid van de programmacommissie voor een nieuw CDA-verkiezingsprogramma onder leiding van huidige minister Ferd Grapperhaus. Ik zie mezelf weer opstaan en vurig pleiten om toch vooral de basisbeurs niet af te schaffen.

Als het thuis financieel sappelen is, heb je echt niet het perspectief dat je later genoeg geld zult verdienen en dat die studielening dus niet uitmaakt

Mijn grote zorg betrof de jongeren uit de ‘gewone’ (arbeiders)gezinnen. Want als het thuis financieel sappelen is, heb je echt niet het perspectief dat je later genoeg geld zult verdienen en dat die studielening dus niet uitmaakt.

Zelf kom ik ook uit zo’n gezin waar studeren niet gebruikelijk was. Ik begon aan de opleiding tot verpleegkundige. Een in-service opleiding van werken en leren waarbij ik intern in een zusterflat woonde. Van het weinige geld dat ik verdiende als leerling-verpleegkundige betaalde ik de huur en de boeken. Maar gelukkig kreeg ik geen studieschuld.

Ik wilde graag verder leren, de wereld verbeteren, hogerop komen. Mijn vriendinnen begrepen me destijds niet goed. Waarom dan toch? Ik was bijna klaar met de opleiding, kreeg een baan aangeboden op de afdeling chirurgie, verdiende geld en kon dus gaan trouwen. Maar ik zette door en verdiepte me in verschillende studies.

Ik herinner me nog mijn allereerste treinrit van Amersfoort naar Utrecht om daar aan de universiteit mijn eerste colleges te gaan volgen

Alleen: hoe kon ik de studie en de huur van mijn kamer betalen? Het angstzweet brak me uit als ik dacht aan een lening. Wat een opluchting dat ik een basisbeurs kon krijgen. Als ik daarnaast drie avonden per week zou blijven werken als verpleegkundige, kon ik naast het collegegeld ook de huur betalen, zo lieten mijn rekensommetjes zien. Dat scheelde mij een aanvullende lening. Dankzij die basisbeurs kon ik, meisje uit een gewoon gezin, dus ook studeren.

Ik trok de stoute schoenen aan en schreef me in. Ik herinner me nog mijn allereerste treinrit van Amersfoort naar Utrecht om daar aan de universiteit mijn eerste colleges te gaan volgen. Ik kneep mezelf onderweg in mijn arm. Ik wilde studeren. Ik mocht studeren. Ik ging studeren.

Op mijn walkman draaide ik mijn favoriete nummer van Jackson Browne For everyman om mezelf moed in te spreken. “Make it on your own if you think you can... If you see somewhere to go I’ll understand.”

Fluitend ben ik door de studie gegaan. Van elke dag heb ik genoten, slenterend door de prachtige binnenstad van Utrecht van het ene college naar het volgende practicum. Ik was werkelijk de koning te rijk. Binnen vier jaar heb ik mijn bul behaald. Met hard werken en amper feestjes. Van zes tot elf uur ’s avonds werkte ik als verpleegkundige op de afdeling cardiologie om de rekeningen te betalen.

Voordat ik afstudeerde, kreeg ik al mijn eerste baan aangeboden. Zonder enige studieschuld bouwde ik mijn leven op, kocht mijn eerste kleine huisje en had geen enkel probleem met het verkrijgen van mijn eerste hypotheek. Eén ding weet ik zeker: zonder basisbeurs had ik nooit de stap naar de universiteit durven nemen en was ik niet gekomen waar ik nu ben.

Het sociaal leenstelsel zorgt voor onzekerheid, niet iedereen vindt werk dat genoeg oplevert en relatief veel jonge mensen hebben last van stress of psychische klachten

Uit het SER-rapport blijkt dat Nederlandse jongeren prima perspectieven hebben, gebaseerd op goed onderwijs en kansen op een baan. Veel jongeren grijpen die kansen met beide handen aan. Maar er zijn ook zorgen. Het sociaal leenstelsel zorgt voor onzekerheid, niet iedereen vindt werk dat genoeg oplevert (zoals flexwerk met onzekere arbeidsvoorwaarden), betaalbare starterswoningen zijn schaars en relatief veel jonge mensen hebben last van stress of psychische klachten.

Deze coronacrisis en de sociale beperkingen die dat met zich meebrengt, voegen daar extra stress aan toe. Dat begrijp ik goed. Dus ik weet het goed gemaakt, jongeren van Nederland. We voeren zo snel mogelijk de basisbeurs weer in en reduceren daarmee voor jullie de onzekerheid voor de toekomst. We voelen ons verantwoordelijk en bieden jullie meer perspectief op een betere baan en een goed huis.

Part of the deal is jullie begrip, medewerking en solidariteit. Alsjeblieft, heb geduld tijdens deze crisis die we met elkaar het hoofd moeten bieden, hou je aan de regels en bescherm onze ouderen en kwetsbaren.

I’m not trying to tell you

That I’ve seen the plan

Turn and walk away if you think I am

But don’t think too badly

Of one who’s left holding sand

He’s just another dreamer,

Dreaming ’bout Everyman


Mirjam van ’t Veld is voorzitter van de raad van bestuur van Ziekenhuis Gelderse Vallei, Ede