Samenleving

  • 6 maanden geleden
  • essay
  • Carin Hereijgers
  • Foto: Shutterstock
Samenleving

Een basisinkomen is de enige uitweg in Nederland

In veel andere landen wordt op dit moment een basisinkomen ingevoerd, als een middel om uit de economische crisis te komen die door corona is veroorzaakt. Dat kan in Nederland ook, verschillende politieke partijen zijn al voor. 

We zijn op zoek naar een uitweg uit de vele crises die er momenteel zijn. Eentje die veilig en eerlijk is en de mensen zekerheid en perspectief geeft. Een oplossing die niet te veel belooft, maar toch haalbaar is en – mooi meegenomen - zorgt voor een goede verkiezingsuitslag.  

Het recept ligt binnen handbereik, is doorgerekend door het CPB, past bij de aanbevelingen voor het oplossen van de toeslagenschande, de bijstandsperikelen, en andere uitvoeringsproblematiek. Het zorgt ook voor een structureel betere relatie tussen burgers, bedrijven en overheid in de 21e eeuw en is als zodanig al bewezen in andere landen. Een boost voor de werkelijke economie en emancipatie van werkenden.  

En sinds kort is Nederland er formeel zelfs klaar voor! In dit op polderen gerichte land gaan zaken altijd wat langzamer, maar daardoor misschien ook zorgvuldiger. Alles is goed doordacht en heeft een draagvlak in het hele land. De gevestigde partijen denken erover na en vijf daarvan hebben het opgenomen in hun verkiezingsprogramma. Acht van de nieuwe partijen deden dat ook.   

Hoe heet dit recept? We vinden het in het debat omfloerst terug als burgerdividend, negatieve inkomstenbelasting, maar uiteindelijk is het gewoon een basisinkomen.   

Haalbare manier 

In dit land spreken we graag calvinistisch over hard werkende mensen en partijen en omroepen die hen bedienen, maar sinds enige tijd weten we dat hard willen werken geen garantie meer geeft om zelfstandig je hoofd boven water te kunnen houden. Bijvoorbeeld als je in een flexcontract zit. Of als je onverhoopt ernstig ziek wordt en je mkb-baas met jou in zijn maag komt te zitten Als je zaak verboden wordt open te gaan vanwege corona. Als je voor je werk je kinderen op de opvang wilt doen. Enzovoorts.  

We vinden het in het debat omfloerst terug als burgerdividend, maar uiteindelijk is het gewoon een basisinkomen

In deze crisis wordt wereldwijd het basisinkomen nu uitgerold. De VN en het IMF zien het als extra belangrijke, snelle, eenvoudige en haalbare manier om landen de coronacrisis door te laten komen. De ECB is door 5 fracties van het Europarlement benaderd om na te gaan denken over ‘helikoptergeld’ direct voor de burgers van Europa zelf.   

Durft Nederland met deze stroom mee te denken? De burgers van Nederland zijn er klaar voor. De deal van VNO-NCW en de FNV van vorig jaar werkt alleen voor mensen die in beeld zijn bij die organisaties. Dat is níet meer heel werkend Nederland.  

De lobby voor de mensen, die buiten de boot van de regelingen vallen, kost al een jaar lang veel energie en levert steeds een ingewikkeld resultaat op. Verschillen en voorwaarden leiden niet alleen tot uitsluiting van gelden, maar ook tot een akelig gevoel van uitsluiting van waardigheid en perspectief. Bovendien kan het eenieder zomaar overkomen.  

Politieke steun 

Op deze grondvesten van onrust en onzekerheid, gaan we nu de verkiezingen in. Onlangs vlogen de straatstenen nog door de lucht, maar ook voor de coronacrisis werd het Malieveld al meermaals gevuld vanwege onvrede onder brede groepen. Als partijen werkelijk hechten aan het herstel van vertrouwen, aan verbinding en solidariteit, kan een crisisinkomen voor iedereen als opstap naar een basisinkomen het enige juiste verbindende antwoord zijn dat ook nog eens op brede politieke steun kan rekenen.  

GroenLinks kan de extra zetels het makkelijkst incasseren: zij hebben basisinkomen als zodanig al in het programma staan. D66 en ChristenUnie noemen het negatieve inkomstenbelasting. PvdA en PvdD willen respectievelijk lokale en grootschalige experimenten.  

Het CPB berekende dat een basisinkomen zorgt voor 60 procent minder armoede in Nederland

Andere partijen komen er dicht bij in de buurt. De VVD wil nadrukkelijk af van het toeslagenstelsel. Het CDA zoekt naar een nieuw sociaal contract. Vooralsnog zonder naar de hervorming van sociale zekerheid te kijken, is mijn indruk, maar ze zouden daarmee in de voetsporen treden van niemand minder dan hun eerste vrouwelijke minister Marga Klompé. En die deed het ook niet omwille van het gebrek aan arbeidsmoraal maar wel omwille van het herstel van waardigheid voor mensen. 

Het saaie, maar toch nog steeds serieus te nemen CPB berekende dat een basisinkomen zorgt voor 60 procent minder armoede in Nederland. Het midden- en kleinbedrijf kan opbloeien door lagere loonkosten. Burgers zelf krijgen eindelijk meer perspectief en vrijheid en een zekere koopkracht in hun leven. En politici die dit omarmen eindelijk een eerlijk, goed onderbouwd en begrijpelijk verhaal, en zelfs meer zetels.  

Wat let je? Het kan. Zelfs in Nederland.  

 

Carin Hereijgers is literatuurwetenschapper. Ze heeft een eigen redactiebureau en werkt voor diverse organisaties, waaronder Vereniging Basisinkomen.

Armoedebestrijding vraagt om politieke keuzes

Gaan mensen eerder aan het werk als de uitkering laag is? Dat zou kunnen, maar dat geldt zeker niet voor iedereen. Toch staat de verlaging van de bijstandsuitkering nu vanaf 2021 op het programma.