De verhalen van de Bijbel kunnen ons juist nu helpen

Bij uitstek in deze onzekere tijden biedt de Bijbel houvast, ondervond gedeputeerde van Fryslân Sietske Poepjes. In een persoonlijk verhaal schetst ze hoe haar de afgelopen weken duidelijk werd hoe actueel de Bijbel nog altijd is.

Sietske Poepjes
Afbeelding bij 'De verhalen van de Bijbel kunnen ons juist nu helpen'
De vertaling in gebarentaal voor hamsteren was zo begrijpelijk, dat er geen misverstand over mogelijk was. Foto: ANP

De afgelopen anderhalve week heb ik drie keer, met stomheid geslagen, op de bank naar de televisie gekeken. Flabbergasted, zoals onze overzeese westerburen zeggen.

Verbazing kwam in mijn gemoed, en waarschijnlijk ook op mijn gezicht, die grensde aan flinke nieuwsgierigheid maar ook een zekere lichtheid in zich had. Het was zeker geen gruwen of verontwaardigd zijn, situaties waar woorden als ‘met stomheid geslagen’ ook voor gebruikt worden.

Hamstergebaar

De eerste keer dat ik mij verwonderde was tijdens de persconferentie van onze premier Mark Rutte, die mensen opriep niet te hamsteren. De vertaling hiervoor in gebarentaal verwachtte ik niet. Het was zo’n volkomen begrijpelijke vorm dat er geen misverstand mogelijk was. Vraag een onbevangen kind een inhalige hamster na te doen die schichtig om zich heen kijkt en je krijgt exact de vertolking van de simultaanvertaalster bij de persconferentie.

De persconferentie had een zeer serieus karakter en laat ook duidelijk zien hoe adequaat en eensgezind onze regering op dit moment aan het werk is. Let wel, deze persconferentie was bittere ernst en staat geen scherts toe. Toch pikte mijn gemoed zeker dit gebaar op en een kleine glimlach stond ik mijzelf even toe.

Vraag een onbevangen kind een inhalige hamster na te doen die schichtig om zich heen kijk en je krijgt exact de vertolking van de simultaanvertaalster bij de persconferentie

Nacht waarin niemand kan werken

Het tweede moment van flabbergasted zijn was tijdens de preek die rechtstreeks werd uitgezonden op Omrop Fryslan. 15 maart gebeurde dit voor het eerst met een dienst in Franeker en een surrealistisch lege kerk. Ds. Sytze Ypma preekte naar aanleiding van Johannes 9, vers 1-7.

Het verhaal van de blinde man die genezen werd door de Here Jezus kende ik wel. Dit waren immers de verhalen die, zeker vanuit kinderperspectief, indrukwekkend waren. Net als het verhaal van de plagen van Egypte, dat ook werd aangehaald in deze digitale dienst, viel het altijd in de categorie ‘groots en meeslepend’ op (zondags)school.

Waar ik echter niet bekend mee was, is de volgende zin uit het vierde vers: ‘Ik moet de werken doen van Hem die Mij gezonden heeft, zolang het dag is; er komt een nacht waarin niemand kan werken.’

Aan de vooravond van de eerste volle week dat thuiswerken voor mij een feit was, kwam dit citaat flink binnen

De dominee zei, als ik het mij goed herinner, dat hij de zin ook tweemaal heeft moeten lezen om na te gaan of het er wel echt staat. Ik was ook met stomheid geslagen. Aan de vooravond van de eerste volle week dat thuiswerken voor mij een feit was, het onbezorgd en ongepland de drempel van ons provinciehuis over stappen niet meer kon, kwam dit citaat flink binnen.

Brood uit de hemel

Het laatste moment waarop ik eenzelfde gevoel van verbazing had, was een week later bij de preek van Ds. Margarithe Veen. Wederom in Franeker en via Omrop Fryslân te volgen. Ditmaal stond centraal het brood uit de hemel dat het volk Israël kreeg tijdens het verblijf in de woestijn.

Elke dag kwam er genoeg en, behalve met het oog op de Sabbat, mocht niemand méér nemen dan nodig was. Maar ook hier ontstonden neigingen tot hamsteren, ook al was het verboden bij monde van Mozes.

Exodus 16, vers 20 schrijft: ‘Maar zij luisterden niet naar Mozes en sommige mannen lieten ervan over tot de volgende morgen. Toen zat het vol wormen en stonk het. Daarom was Mozes erg kwaad op hen.’

Elke dag kwam er genoeg en, behalve met het oog op de Sabbat, mocht niemand méér nemen dan nodig was. Maar ook hier ontstonden neigingen tot hamsteren

Wederom, ook dit verhaal kende ik wel. Maar duidelijk is dat het eigenlijk, in mijn geval tenminste, een oppervlakkig kennen is.

Ja, het loont om termen als 'manna' te kennen of 'vleespotten van Egypte' als bijvoorbeeld een speech moet worden opgefleurd. Het komt erudiet over en geeft een zweem van ‘belezen zijn’. Maar de echte relevantie van dit soort Bijbelse teksten en boodschappen komt naar voren in tijden van nood en onmacht. Onze tijden, dus.

Voor mij zijn, zeker naar aanleiding van de kerkdiensten, een paar dingen duidelijker geworden. Ten eerste dat de Bijbel, Oude en Nieuwe Testament, een boek is dat zeker up-to-date is. De kritiek dat het een (cultureel) erfstuk is met een gedateerde boodschap onderschrijf ik niet.

Het loont om termen als 'manna' te kennen of 'vleespotten van Egypte' als bijvoorbeeld een speech moet worden opgefleurd. Het komt erudiet over en geeft een zweem van 'belezen zijn'

Immers, feilloos is onze situatie van vandaag er in te herkennen; hamsteren bijvoorbeeld. De mens is in essentie dus niets veranderd ten opzichte van de mensen 2500 jaar geleden. Dat geeft ook troost, want we hebben dus vaker als mensheid voor deze problemen gestaan.

Context en geschiedenis

Het tweede dat mij duidelijk is geworden heeft met de nauwgezetheid van de theologie te maken. Dit zijn teksten, zeker die in Johannes staan, die uitgelegd moeten worden. Zij staan niet op zichzelf, hebben een context en een taalkundige geschiedenis.

Wat bedoelde de Here Jezus nu precies met ‘een nacht waarin niemand kan werken?’ Ik ben niet geschoold genoeg om dit helemaal te plaatsen. Instinctief weet je als leek dat deze zin belangrijk is, maar het echte werk moet duidelijk aan theologen worden overgelaten. Bescheidenheid, van zowel gelovigen als ongelovigen rondom de relevantie van de Bijbel, is op zijn plaats.

Troost

Niemand op aarde weet wat de toekomst brengt. Voor Nederland, voor de wereld. Maar hopelijk kan er troost in worden gevonden dat we niet alleen staan.

De generaties die voor ons kwamen hebben ook rampspoed overleefd en er zijn momenten vertoond van grote morele zwakte, maar ook sterkte. De verhalen en de boodschap van de Bijbel kunnen ons helpen, mits goed uitgelegd en geduid.

Niemand op aarde weet wat de toekomst brengt. Maar hopelijk kan er troost in worden gevonden dat we niet alleen staan

Onze huidige situatie, van onzekerheid en onmacht, is voor de mensheid niet nieuw. Er is niets nieuws onder de zon.


Sietske Poepjes is gedeputeerde in Fryslân voor het CDA


Deel dit artikel