De coronacrisis helpt te zien wat echt van waarde is

Deze intense tijd waarin het coronavirus rondwaart, is een periode van collectieve rouw. Rouw in de zin van verlieservaring. Verlies van werk, zekerheid, gezondheid en sociale contacten.

Hans Alderliesten
Afbeelding bij 'De coronacrisis helpt te zien wat echt van waarde is'
Een vogeltje dat zingt in de actertuin blijkt belangrijker dan een vakantie op de Kaaimaneilanden. Foto Pexels

Rouw wordt vaak negatief geframed. Hoewel verlies nu eenmaal bij het leven hoort, weten we er maar moeilijk mee om te gaan. Toch kunnen verlieservaringen dieper inzicht geven in wat echt van waarde is.

Laat ik dat toelichten, vanuit eigen ervaring. Merkwaardig genoeg herhaalt de tijd zich voor mij. Mijn vrouw is in april 2019 overleden, na een slopende ziekte. De wereld ging langzaam dicht, de dood werd hoe langer hoe reëler, terwijl om ons heen de natuur ontwaakte en de bomen zich tooiden met hun voorjaarskleed.

Toen hing er in ons huis een sinistere sfeer, nu hangt die op straat. Toen keek ík de mensen vreemd aan, nu de mensen mij

Mijn wereld werd langzaam kleiner: als mantelzorger was ik vrijgesteld van werkzaamheden, nevenfuncties had ik neergelegd, op het laatst was een bezoek aan het winkelcentrum het enige uitje. Thuiswerken leek een oplossing, maar was in feite een stille dood: afgesneden van de mensheid, verstoken van small talks bij het koffieapparaat. Net als nu.

Toen hing er in ons huis een sinistere sfeer, nu hangt die op straat. Toen keek ík de mensen vreemd aan, nu de mensen mij. Geen arts kon me vertellen hoe lang het nog zou duren. Aan curves en prognoses had ik niet veel; de gemiddelde patiënt bestaat niet.

De dood was onvermijdelijk - en dat is een groot verschil met nu. Vorig jaar ging het over mijn vrouw, dit jaar gaat het misschien wel over mij

Het leven stilzetten gaat niet - een totale lockdown heeft verstrekkende gevolgen. De dood was onvermijdelijk – en dat is een groot verschil met nu. Vorig jaar ging het over mijn vrouw, dit jaar  gaat het misschien wel over mij.

Zekerheden

Het is unheimisch om te ervaren dat veronderstelde zekerheden als geld en gezondheid wegvallen. Niet maakbaar zijn – terwijl we dat misschien dachten. Oorlog afgeschaft, gezondheid gekocht.

Onze gezondheidszorg behoort toch tot de beste van de wereld? De pest hebben we toch allang overwonnen? Ik hield geen rekening met dit scenario. Voor onze generatie heeft 2020 geen precedent.

Ik hield geen rekening met dit scenario. Voor onze generatie heeft 2020 geen precedent

Voor de grap zou je een krant van een paar weken geleden erbij moeten pakken: waar maakten we ons toen druk over? We kunnen het niet eens reproduceren! Alles van waarde is weerloos, heet het.

Waarde

Wat is echt belangrijk? Dat is inzien dat er meer is dan werk, geld, carrière: belangrijk zijn mensen om je heen. Verlieservaringen maken je bewust wat van waarde is: niet het bedrag op je loonstrookje, maar een schouderklopje van een collega. Niet een mooi horloge, maar iemand die de tijd voor je neemt. Niet een vakantie op de Kaaimaneilanden, maar het getjilp van een vogeltje in de achtertuin.

De coronacrisis kan ons leren inzien wat echt van waarde is. Wat het betekent om goed te leven - ondanks moeilijke omstandigheden, ondanks rouw en verlies. Vanuit verlies het leven leren omarmen en waarderen.

Verlieservaringen maken je bewust wat van waarde is: niet het bedrag op je loonstrookje, maar een schouderklopje van een collega

Het is wat de filosoof Augustinus in iets andere woorden schreef, in eveneens een turbulente tijd: ‘Het zijn slechte tijden. Het zijn moeilijke tijden! Dat zeggen de mensen tenminste. Laten we liever goed leven, dan worden de tijden vanzelf goed. Wij zijn de tijden. Zoals wij zijn, zo zijn de tijden.’


Hans Alderliesten houdt zich bij kennisinstituut Movisie bezig met maatschappelijke vraagstukken. Hij is auteur van ‘Augustinus voor mensen van nu’ en ‘Overhoop en overleven’ (juni, Uitgeverij KokBoekencentrum)

Deel dit artikel