Column

  • 1 jaar geleden
  • column
  • Mirjam van ’t Veld
Mirjam van ’t Veld

Covid-19 veroorzaakt forse littekens

Covid-19 veroorzaakt meer dan alleen medische problemen. De sociale en psychische gevolgen zijn minstens even groot. Overbelasting, eenzaamheid en isolement eisen hun tol.

Het Centraal Planbureau deed onderzoek naar de gevolgen van de coronacrisis op de lange termijn. Hun voorspelling: er zal waarschijnlijk blijvende schade zijn voor de economie, ook als we het virus snel onder controle krijgen. De economen van het IMF delen deze voorspelling en gebruiken daar de term significant scarring voor, oftewel ‘forse littekens’.

Forse littekens, dat moeten we even tot ons door laten dringen. Die zijn er namelijk niet alleen vanwege de economische impact op de samenleving, maar ook los daarvan in organisaties, in gezinnen, bij individuen.

Ik zie het gezicht voor me van een jonge verpleegkundige op de afdeling waar ik op bezoek was. Bleek bekkie, ondanks dat ze net terug was van zomervakantie. Ze vertelt me dat het zo ontzettend druk is op de afdeling. Jonge mensen die op haar afdeling overleden aan uitgezaaide kanker, en ook alweer patiënten met Covid-19. Zoals een echtpaar op leeftijd, vlak na elkaar overleden. “We krijgen toch niet weer een piek”, vraagt ze me angstig, terwijl ze met moeite haar tranen kan bedwingen.

Ik denk aan mijn ‘geadopteerde’ oma in Amstelveen, die in de oorlog als jong meisje ondergedoken heeft gezeten en van wie bijna alle familieleden zijn vermoord in Auschwitz. Deze periode van corona - waarin ze zich weer opgesloten voelt - brengt zoveel herinneringen en verdriet naar boven dat ze niks anders kan dan alleen maar hele dagen op bed liggen, week in week uit.

“We krijgen toch niet weer een piek”, vraagt ze me angstig, terwijl ze met moeite haar tranen kan bedwingen

Ik stelde voor om samen een hapje te gaan eten maar ze kon het niet, ze durfde het niet. Elk telefoongesprek roept ze snikkend uit: “Was er maar een medicijn voor eenzaamheid!” Dan breekt mijn hart.

Mijn man laat mij verbijsterd een bericht zien op LinkedIn: ‘Door het verplichte thuiswerken in de laatste maanden zagen we elkaar als collega’s alleen nog via een videoscherm. Net als veel collega’s had C. het daar moeilijk mee. Het dunne evenwicht raakte zodanig verstoord dat ze kennelijk geen uitweg meer zag, haar naasten en collega’s in verbijstering achterlatend.’  

Ook dit zijn grote littekens van de coronacrisis, die we als samenleving onder ogen moeten zien. We kunnen en mogen hier niet aan voorbijgaan. Als we deze littekens niet behandelen, is de sociale schade niet te overzien. En die is vaak nog gruwelijker dan de impact van de economische schade. 


Mirjam van ’t Veld is voorzitter van de raad van bestuur van Ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede