Berichten uit een nog niet zo ver verleden

Dinsdag publiceerde het SCP het rapport Burgerperspectieven, gebaseerd op onderzoek in januari en februari. Het lijkt alleen niet meer alsof het iets zegt over het Nederland van nu.

Henk van der Laan
Afbeelding bij 'Berichten uit een nog niet zo ver verleden'
Het coronavirus verspreidde zich in januari en februari al in China, maar in Nederland maakte men er zich weinig zorgen over. Foto: Shutterstock

Geen land waar de steun voor EU-lidmaatschap zo groot is als in Nederland: 86 procent. Al zijn Nederlanders wel weer zeer terughoudend over meer bevoegdheden voor de EU. Meer dan 80 procent heeft vertrouwen in de eigen financiële situatie en in de politiek, ongeveer 35 procent vindt dat het met Nederland min of meer de verkeerde kant uitgaat.

Zorgen zijn er over de zorg, milieu & klimaat, woningbouw en de inkomenskloof tussen jong en oud. Maar al met al is het vertrouwen in Nederland hoog, zeker in vergelijking met burgers uit andere landen.

Het onderzoek is bekend van de zin 'met mij gaat het goed, maar met Nederland niet', zoals voormalig SCP-directer Paul Schnabel het ooit samenvatte

Het staat allemaal in de eerste Burgerperspectieven uit 2020 die het Sociaal en Cultureel Planbureau dinsdag publiceert. Burgerperspectieven is het grootschalige en langlopende onderzoek over de ‘stand van het land’ onder een grote groep Nederlanders dat het SCP vier keer per jaar publiceert. Het onderzoek is bekend van de zin ‘met mij gaat het goed, maar met Nederland niet,’ zoals voormalig SCP-directeur Paul Schnabel het ooit samenvatte.

Er is alleen iets geks aan deze Burgerperspectieven. Het leest niet alsof het iets zegt over Nederland nu. En dat klopt, de enquête is tussen 3 januari en 6 februari gehouden. Sindsdien is er nog al wat veranderd.

 Instabiele wereldorde

Ironisch genoeg werd voor deze editie het thema ‘Nederland en de wereld’ gekozen. Als mondiale bedreigingen voor ons land noemden veel ondervraagden dingen als de opkomst van autoritaire leiders, spanningen in het Midden-Oosten, klimaatverandering en de toenemende rol van de Europese Unie.

Zaken die het SCP rangschikte onder de term ‘instabiele wereldorde’. Daarover maakte 8 procent zich veel zorgen, 25 procent tamelijk veel zorgen, 51 procent een beetje zorgen en 8 procent helemaal geen zorgen.

Als mondiale bedreigingen voor ons land noemden veel ondervraagden dingen als de opkomst van autoritaire leiders, spanningen in het Midden-Oosten, klimaatverandering en de toenemende rol van de Europese Unie

Niet genoemd als punt van zorg was het coronavirus, terwijl in januari de uitbraak in de Chinese provincie Hubei, met als epicentrum de stad Wuhan, vol op bezig was. Dat viel de onderzoekers van het SCP ook op.

Beheersbaar

Op 19 februari belden ze nog een aantal geënquêteerden op. Want maakten mensen zich er echt geen zorgen over? Of kwam het omdat er naar politieke zorgen was gevraagd en vonden mensen het nieuwe coronavirus geen politieke kwestie?

Daarom was op 19 februari wederom de vraag welke internationale zorgen er waren. Het coronavirus werd toen wel een aantal malen genoemd, maar mensen maakten zich er toch nog geen zorgen over. Het SCP omschrijft de stemming als: 'Je kan er immers niets aan doen en als het virus naar Nederland komt, dan verwachtte men dat het beheersbaar zou zijn.'

Op 19 februari was wederom de vraag welke internationale zorgen er waren. Het coronavirus werd toen wel een aantal malen genoemd, maar mensen maakten zich er toch nog geen zorgen over

Het SCP verwijst vervolgens naar een opinieonderzoek van het tv-programma EenVandaag op 27 februari, vlak na de uitbraak in Italië. In dit onderzoek waren de zorgen over de virusuitbraak van 27 naar 44 procent gestegen. Het vertrouwen in de overheidsaanpak van de crisis was gedaald van 69 naar 57 procent.

Bezorgdheid

De mate van bezorgdheid over internationale ontwikkelingen laat volgens het SCP zien hoe mensen de gevolgen voor Nederland hiervan inschatten. ‘De recente ontwikkelingen rond het coronavirus laten zien dat de inschatting van de gevolgen snel kan wijzigen’, concludeert het SCP daarom.

En terwijl Burgerperspectieven anders de naam heeft ‘de thermometer van de samenleving’ te zijn, leest het dit keer als een bericht uit een, nog niet zo heel ver, verleden - toen we ons over hele andere dingen zorgen maakten.

Deel dit artikel