Methodisten en homoseksualiteit

Kerken doen zichzelf tekort als ze veel praten over seksualiteit en wie met wie naar bed mag. Het christelijk geloof behelst veel meer dan dat.
De focus van kerken op seksualiteit en seksuele zonden is aanvechtbaar. Foto: ANP
De focus van kerken op seksualiteit en seksuele zonden is aanvechtbaar. Foto: ANP
Kerken zijn druk met seks. Sinds de dagen van Augustinus geldt seks als een levensgevaarlijke activiteit, die de oerzonde van Adam en Eva overdraagt op het volgende geslacht. Seks was volgens kerken per definitie zondig en alleen het vooruitzicht op voortplanting kon de zonde legitimeren. 
 
Een huwelijk tussen onvruchtbare mensen was daarom uit den boze: het diende niet het doel van de voortplanting. Het was sowieso beter zich van deze vleselijke lusten verre te houden en te kiezen voor een leven van onthouding. 
 
Dat werd anders tijdens de Reformatie. Reformatoren sloegen de huwelijkse staat hoog aan en verwierpen het idee dat het celibaat van een hogere orde was dan het huwelijk. Volgens Calvijn was seks niet per definitie zondig en diende seksualiteit niet alleen de voortplanting. Het huwelijk en alles wat daarbij hoorde, was er ook voor de gezelligheid en seks was er ook voor het plezier. 
 
Hedendaagse orthodoxe protestanten zijn dit deel van het gedachtegoed van Calvijn schijnbaar vergeten en zijn teruggekeerd naar de dagen van weleer. Erger dan diefstal, belastingfraude, gierigheid, misbruik van de schepping en onverschilligheid ten opzichte van naasten, is homoseksualiteit. 

Het hele leven

Ik weet niet wanneer deze nieuwe preoccupatie met seksualiteit begonnen is. Mijn grootouders van onvervalst orthodox Urker komaf hadden er geen last van. Hun geloof behelsde vele ge- en verboden en een pijnlijk precieze naleving van de zondagsrust ging hand in hand met de zorg om een leeggevist IJsselmeer. 
 
Zorg om de naaste deed mijn grootvader uitvaren naar Zeeland ten tijde van de watersnoodramp, waarvoor hij - Bijbelvast als hij was - de zondagsrust voor even overboord kieperde omdat er mensen in nood waren. Zo werden meer heldendaden van mijn opa (hij was wel mijn opa) geïnspireerd door zijn stoer calvinistisch geloof. 
 
Voor mijn grootvader omvatte geloof het hele leven, zodat hij op allerlei terreinen trachtte zijn geloof gestalte te geven. Dan hebben hedendaagse orthodox-protestanten het een stuk gemakkelijker. Zolang een mens maar niet homoseksueel is, valt het met zijn of haar zondige staat nog wel mee. Het gaat pas echt fout met de mens als hij zich inlaat met homoseksualiteit. 
 
En dat is natuurlijk mooi makkelijk, want de meeste mensen zijn heteroseksueel. Zij hoeven zich dus om het onvoorstelbare kwaad van homoseksualiteit niet al te druk te maken: zij zijn het in ieder geval niet. 
  

Kerksplitsing 

Een nieuw voorbeeld van deze maniakale nadruk op seksualiteit leveren de Amerikaanse methodisten die lijken af te stevenen op een kerksplitsing omwille van homoseksualiteit. Kerken lijken tegenwoordig te splitsen op triviale punten: vrouwen in het ambt, mensen van hetzelfde geslacht die na een lang en gezellig samenleven ook graag samen achter de geraniums willen eindigen. 
 
Deze focus op seksualiteit en op seksuele zonden is aanvechtbaar. Historisch is verklaarbaar waarom kerken zo druk zijn met dit onderwerp, maar theologisch is het de vraag: waarom eigenlijk? 
 
Heeft de kerk niet iets beters te doen dan eindeloze en troosteloze debatten te voeren over wie met wie naar bed mag? Zou de kerk zich niet beter druk kunnen maken om stijgende temperaturen, de plastic soep in de oceaan, de ongelijke verdeling van welvaart en armoede, jongeren die niet weten wat ze met hun toekomst moeten beginnen, of ouderen die in stille eenzaamheid hun dagen slijten? 
 
Het treurige van het gedoe bij methodisten met hun kerkscheuring over homoseksualiteit is dat ze het beeld bevestigen dat geloof gaat over wat een mens tussen de lakens wel en niet mag. Het gehakketak van methodisten en Nashville-adepten bevestigt het beeld van gelovigen als wereldvreemde lieden die zich van de echte problemen in deze wereld afzijdig houden. 
 

Stoere orthodoxie

Ik vrees dat mijn opa zaliger mijn artikel zou afkeuren. Voor hem geen gedoe met vrouwen in het ambt, homoseksuelen in de kerk of nog erger. Ik vrees dat, had hij nog geleefd, we het tot op de dag van vandaag oneens zouden zijn geweest. 
 
Maar ik heb groot respect gehouden voor het geloof van mijn voorouders: het ging over het hele leven en het doortrok hun hele leven. Een stoere orthodoxie gaf richting aan hun bestaan. 
 
En dan denk ik dat methodisten, orthodoxe refo’s met hun eindeloos gedelibereer over homoseksualiteit, zichzelf tekort doen. Ze hebben toch warempel wel iets meer te melden dan dat Ada niet met Eva achter de geraniums mag eindigen? 
 
Mirjam van Veen is hoogleraar kerkgeschiedenis aan de Vrije Universiteit in Amsterdam

Lees hier meer artikelen van Mirjam van Veen

Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief