Wetenschap als afgod

Wetenschap als weg naar het eeuwige leven. Dat is een van de redenen voor de hoge werkdruk aan universiteiten.
Pijn aan je lijf, slaapgebrek, een depressie, het zijn klachten waar wetenschappers massaal aan schijnen te lijden. Afgelopen december berichtte WOinActie erover. 

Meer dan 750 universiteitsmedewerkers roepen de Arbeidsinspectie op onderzoek te doen naar de werkomstandigheden op Nederlandse universiteiten. Geen overbodige luxe. Een klein vooronderzoek onthulde onder meer dat universitaire (hoofd)docenten en hoogleraren wekelijks 45 procent van hun uren overwerken. Hoe is dit mogelijk? 

Allereerst kun je wijzen op het universitaire systeem. Sinds 2000 lopen er bijna 70 procent meer studenten rond op universiteiten en is de rijksbijdrage per student met een kwart afgenomen. 

Historicus Eelco Runia schreef met Genadezesjes een kritisch pamflet over de staat van de universiteit. Universitaire medewerkers worden overspoeld met administratieve taken en het afleggen van verantwoording voor hun onderwijs. Daar komt bij dat veel wetenschappers, perfectionistisch als ze zijn, volgens Runia te veel tijd en energie aan randzaken besteden. 

Sjibbolet

Maar volgens mij speelt er meer: ik heb gemerkt dat veel wetenschappers hun werk verafgoden. In de eerste weken van mijn aanstelling aan de Vrije Universiteit, ruim drie jaar geleden, werd ik geregeld meewarig aangekeken. Ik baarde opzien dat ik mijn aanstelling zag als een baan, bij voorkeur van 9 tot 17. Hoe dan? ‘Je hebt toch passie?’ ‘Onderzoek doen is een creatieve bezigheid en stopt nooit.’ Eindeloos werken als sjibbolet voor de échte wetenschapper.

Je kijkt niet naar de klok als je de wetenschap dient. En dat doe je vooral met een Engelstalig artikel in een peer reviewed journal. Natuurlijk, ook vanwege dat vermaledijde systeem: die stukken tikken aan voor je rankings

Maar de motivatie steekt dieper: zo’n publicatie biedt uitzicht op een eeuwig leven. In een artikel leven je ideeën en resultaten voort, ook als je er zelf niet meer bent. Of ze nu gelezen worden of niet. Ze bestáán. Met alle nuances erop en eraan. Voor altijd. Een paar overuren vallen hierbij in het niet.

Het huidige universitaire systeem jaagt mensen weg. Veel van de meest toegewijde wetenschappers, de zeloten, blijven over. Samen houden ze de universiteit draaiende. Met hangen en wurgen. Hun roeping is deze wetenschappers zo dierbaar dat ze veel narigheid op de koop toenemen. Wie of wat doorbreekt deze vicieuze cirkel opdat léven op de universiteit weer gewoon wordt?

Christoph van den Belt is promovendus aan de Vrije Universiteit en docent Journalistiek aan de Christelijke Hogeschool Ede

Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief