Religie en democratie gaan goed samen

Geen koudwatervrees voor de invloed van religieuze leiders! In Suriname hebben zij een positieve invloed op de democratie. 
De scheiding tussen kerk en staat is vooral institutioneel en formeel van aard, maar informeel juich ik een verbinding tussen religieus leiderschap en politiek leiderschap juist van harte toe. 

Beide vormen van leiderschap gaan immers over de zin van het leven en hoe we als samenleving vanuit gedeelde waarden en beschermd door gezamenlijke normen kunnen streven naar een betere, rechtvaardiger en eerlijker wereld. Ik zou daarom juist graag liever méér maatschappelijk en politiek uitgesproken, religieuze leiders zien dan minder.

In het land waar mijn ouders zijn geboren en getogen, Suriname, gaat de vermenging van religieus en politiek soms een tikkeltje té ver. Recent was er daar een sprekend voorbeeld van. Pastoor Kenneth Donk betoogde afgelopen december dat ‘het Surinaamse volk zou moeten sterven voor één man’, zijnde president Desi Bouterse.

Deze pastoor deed zijn discutabele uitspraak tijdens een politieke bijeenkomst van de partij van Bouterse en in reactie op het vonnis van de Surinaamse Krijgsraad waarmee deze president werd veroordeeld tot twintig jaar celstraf. De pastoor verwees hierbij ook naar het sterven van Jezus voor de mensheid; nu zou de mensheid moeten sterven voor de man die volgens verschillende Surinamers een ‘halfgod’ is. 

Dienstbaar leiderschap

Andere religieuze leiders namen snel afstand van pastoor Donk, zoals kerkvoorganger Steven Reyme. “Jezus is al gestorven voor het volk. Dat is dienstbaar leiderschap. Niet die rotzooi die men uitkraait als voorganger.”

Eerder hadden het Comité Christelijke Kerken en de Interreligieuze Raad in Suriname met een gezamenlijk, formeel statement op het vonnis gereageerd door te zeggen dat ze ‘het vonnis respecteren en de onafhankelijk rechtspraak in het land te erkennen’. 

Naar schatting is een kleine 90% van de Surinamers religieus - met name christelijk, hindoeïstisch of moslim. In dit gelovige land hebben uitspraken van religieuze leiders dan ook daadwerkelijk impact. Deze leiders zijn zich daarvan bewust en doseren hun bijdrage aan maatschappelijke kwesties.

Wanneer er grote onduidelijkheid of verdeeldheid ontstaat of dreigt te ontstaan, zoals na het vonnis van de Krijgsraad, spreken deze leiders zich publiekelijk uit om het volk bijeen te brengen en de onderliggende waarden van de democratische rechtstaat en samenleving te benadrukken. De ware religieuze leiders zijn dan ook niet actief bij of voor een politieke partij, zoals pastoor Donk, maar koesteren hun onafhankelijkheid. 

In Nederland voelen aanzienlijk minder mensen zich religieus dan in Suriname (49% versus 90%), maar desondanks lijkt mij de bijdrage van religieuze leiders in het soms oververhitte maatschappelijke debat meer dan welkom. Ze kunnen een dieperliggende duiding geven wanneer het debat te oppervlakkig of onnodig gepolariseerd wordt. 

Daarbij vrees ik niet voor de inmenging tussen kerk en staat. Zolang religieuze leiders de onafhankelijkheid van de democratische rechtstaat blijven respecteren - én andersom de onafhankelijkheid van de kerk! - valt er niets te vrezen. Ik zie de actieve bijdrage van religieuze leiders over hedendaagse maatschappelijke kwesties – van Zwarte Piet tot vuurwerk en klimaatverandering – dan ook met genoegen tegemoet.

Dave Ensberg is directeur van Jantje Beton.

Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief