School draait om veel meer dan leren

Op een ingrijpend moment bleek mijn school veel meer te zijn dan een kennisinstituut.
Naar school ga je om te leren. Dat is natuurlijk waar: de kerntaak van een school is om te zorgen dat de leerlingen vertrekken met meer kennis dan waarmee ze binnenkwamen. Bijna alles wat er dagelijks binnen de school gebeurt is op het leren gericht: lessen, toetsen, presentaties, studiereizen, enzovoort.

Een goede school is echter meer dan een kennisinstituut alleen. Een school is een gemeenschap, waarbinnen leerlingen, personeel en ouders met elkaar verbonden zijn. Er wordt geïnvesteerd in relaties en belangrijke momenten worden met elkaar gedeeld. Iedereen kan zich zo onderdeel voelen van een groter geheel.

Op de school waar ik werk, ervoeren we dat de afgelopen maand op indringende wijze. Het onverwachte overlijden van een collega bracht een schok teweeg onder leerlingen en personeel. Maar al heel snel werd de kracht van de gemeenschap zichtbaar. Praktische taken werden met elkaar op een rij gezet, onderling verdeeld en waar nodig van elkaar overgenomen. Er werd een herdenking georganiseerd waarin leerlingen een belangrijk aandeel hadden. Voor de familie schreven leerlingen hun herinneringen en anekdotes op.

Zo droeg iedereen bij aan de emotionele verwerking en de praktische afhandeling. Maar het allermooist was nog wel hoe iedereen oog voor elkaar had. Docenten die het moeilijk vonden om het bericht met hun klas te bespreken, kregen gezelschap van een collega. Leerlingen die het te kwaad kregen, mochten buiten de klas de rust opzoeken en werden daar van een afstandje in het oog gehouden door interne begeleiders. In woord en gebaar lieten leerlingen aan hun docenten merken dat ze begrip hadden voor de emoties die soms de overhand kregen. Zo zorgde een tragische gebeurtenis ervoor dat iedereen naar elkaar toe trok.

Dit voorbeeld is waarschijnlijk niet uniek. Ik weet zeker dat er overal scholen zijn waar op dezelfde manier de gemeenschap haar kracht toont in voor- en tegenspoed. Daarvoor is het wel belangrijk dat de menselijke maat regeert. Als een school te groot wordt, neemt de anonimiteit toe en kan zo’n gezamenlijk proces niet meer plaatsvinden. De Britse antropoloog Robin Dunbar beweert dat de mens ongeveer 150 echte relaties kan onderhouden. Voor een school is dat wel erg weinig, maar ik pleit ervoor om scholen niet groter te laten worden dan pakweg 800 leerlingen. Leerlingen en docenten kunnen dan elkaar nog zien en gezien worden, en op cruciale momenten bewijst dat zijn meerwaarde. Het kan niet anders of dat moet ook positieve effecten hebben op het leren – en daar ging het uiteindelijk om.

Adriaan Kegel is leraar klassieke talen in Groningen.

Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief