Het morele besef van de voetbalwereld

Voetbalclubs zijn oprecht verontwaardigd over racisme, maar gaan wél naar Qatar, waar moderne slaven stadions bouwen.
Arbeiders werken aan het Al-Wakrah-stadion in een buitenwijk van de Qatarese hoofdstad Doha. Foto: ANP
Arbeiders werken aan het Al-Wakrah-stadion in een buitenwijk van de Qatarese hoofdstad Doha. Foto: ANP
Als ex-voorzitter van FC Den Bosch volg ik ‘mijn’ clubje nog redelijk op de voet. Op zondag 17 november had ik verplichtingen vanuit mijn betrokkenheid bij stichting Diabetes Onderzoek Nederland. Zodoende kon ik mijn team die dag niet aanmoedigen. 

De mooie zondag werd ruw verstoord door het bericht dat de wedstrijd FC Den Bosch - Excelsior was gestaakt wegens racistische spreekkoren van ‘fans’ van FC Den Bosch, gericht aan het adres van Ahmad Mendes Moreira, speler van de bezoekers uit Rotterdam. Walgelijk wangedrag in mijn stad, in mijn stadionnetje, bij mijn club. Als sponsor, oud-voorzitter, maar bovendien als supporter zou ik liegen als ik niet zou toegeven dat een van de gedachten die zich van mij meester maakte was: waarom nou net bij ons?! Volslagen egoïstische gedachten natuurlijk, maar gevoed door jaren bezoek aan letterlijk alle stadions van Nederland en een realistische, sombere, kijk op de samenleving. Racisme is aanwezig in vele geledingen van onze maatschappij. Een voetbalclub straffen of ‘fans’ weren uit een stadion gaat het racisme helaas niet uitroeien, het gaat het hoogstens uit de stadions halen, niet uit de maatschappij. Daar zijn andere maatregelen voor nodig. Noodzakelijke maatregelen. 

Uithalen met de plumeau

Politici rolden over elkaar heen en verdrongen elkaar bij de microfoon om hun afschuw over het incident uit te spreken. Politici zijn net mensen, opportunisme is ook hen niet vreemd. Het zijn diezelfde beleidsbepalers en volksvertegenwoordigers die tot op heden een echt strenge en doortastende voetbalwet hebben tegengehouden. ‘Keihard aanpakken’, ‘zwaar straffen’, en nog meer van dergelijke krachttermen. Maar als het aankomt op de zweep erover halen, dan hanteert de politiek toch liever de plumeau om eens stevig uit te halen.

Ook veelzeggend was de opmerking van een lid van een oppositiepartij dat desnoods de subsidie aan een club als FC Den Bosch moest worden ingetrokken. Opportunistischer kan bijna niet. Twee vliegen in één klap, moet deze persoon hebben gedacht ‘van onze centen lagere cultuur bedrijven, daar gaan we een stokje voor steken als het moet’. Iets meer research had de beste man geleerd dat een club als FC Den Bosch helemaal geen subsidie ontvangt. Vreemd overigens als je het vergelijkt met ‘hogere cultuur’ die wel ruimschoots wordt gesubsidieerd in ons land. Maar dat is voor een volgende keer.

Oprechte afschuw

De afschuw en verontwaardiging bij velen in de samenleving in het algemeen en in de voetbalwereld in het bijzonder, was oprecht en gemeend. Het deed ons ook beseffen dat racisme, net als homofobie en antisemitisme nog steeds aanwezig is in onze maatschappij. Wellicht bij tijd en wijle prominent aanwezig. Topvoetballers mengden zich in de discussie en gaven morele steun aan Moreira. Zelfs het Nederlandse elftal roerde zich op social media en de eerste Nederlandse goal vierden doelpuntenmaker Wijnaldum en Frenkie de Jong met de duidelijke boodschap ‘wij zijn allen broeders’. Heel belangrijk, want het zijn deze rolmodellen die echt een verschil kunnen maken in de samenleving.

Dubbele moraal

Het morele kompas van de voetbalwereld lijkt wat betreft racisme goed te staan. De verontwaardiging en walging wat betreft het incident in ‘s-Hertogenbosch was gemeend. De acties die volgden waren spontaan en oprecht. De voetbalwereld kent helaas wel een zeer dubbele moraal. In december reist het Liverpool van Oranje-aanvoerders Van Dijk en Wijnaldum naar Qatar voor het WK voor clubteams. Tijdens de winterstop reizen Ajax en PSV af naar dezelfde golfstaat voor hun trainingskamp. Ajax krijgt ervoor betaald, PSV kost het geld. Ik weet niet wat treuriger is. En dan natuurlijk de schitterende kers op de taart: Het WK van 2022 in Qatar. We moeten ons nog even kwalificeren, maar wat willen we er graag heen.

Qatar, een land dat als het om vrijheid gaat van de organisatie Freedom House op een schaal van 0 tot 100, 24 punten krijgt. Een land waar  homoseksualiteit strafbaar is, waar vrouwen totaal ondergeschikt zijn aan mannen en antisemitisme de norm is.

Moderne slavernij

De internationale vakbeweging ITUC waarschuwt in een rapport dat bij de bouw van de stadions in Qatar zevenduizend arbeiders zullen omkomen. ITUC omschrijft de arbeidsomstandigheden in Qatar als ‘een vorm van moderne slavernij’. Zo krijgen arbeiders die het Khalifa Stadium in Doha bouwen een uurloon van 1,40 euro. ,,Lonen zijn vaak gebaseerd op een systeem van raciale discriminatie”, aldus de secretaris-generaal van ITUC. Volgens een rapport uit 2008 van de Verenigde Naties is de arbeidswetgeving in Qatar, net als andere landen in de Perzische Golf, verwant aan moderne slavernij. De internationale mensenrechtenorganisatie Amnesty International stelde in een rapport in 2013 dat Qatar arbeidsmigranten ,,behandelt als vee”.

In Qatar is de vrijheid van meningsuiting ernstig beperkt. Zo is het verboden openlijk kritiek te uiten op de regering of de islam, de staatsgodsdienst van het land. Andere religies zijn in Qatar toegestaan, maar het is verboden om van de islam naar een andere godsdienst te bekeren. Op afvalligheid van de islam staat in Qatar de doodstraf.

De kritiek is mondjesmaat

De reactie van het beursgenoteerde Ajax op de kritiek was bij monde van directeur Van der Sar alleszeggend: ,,We zijn een voetbalclub en geen politieke partij’’. Een schande. Met een dergelijk laf en opportunistisch verweer zijn (beursgenoteerde) bedrijven die met Zuid-Afrika zaken deden, tijdens het apartheidsregime gelukkig niet weggekomen. Gelukkig is er enige kritiek op Ajax en PSV, maar het is wel heel erg mondjesmaat en weinig massaal.

Wat zou het mooi zijn als we de enorme beweging die op gang kwam na het incident in ‘s-Hertogenbosch een vervolg kunnen geven. Wat zou het mooi zijn als de spelers die Moreira moreel steunden en opstonden tegen racisme, ook hun respectievelijke clubs en de KNVB voor het blok zetten en weigeren af te reizen naar Qatar en zo hun steun betuigen aan allen die in dit land zwaar onderdrukt, uitgebuit of gediscrimineerd worden. Een einde aan racisme, hier en in andere landen, dat doel moeten we met man en macht nastreven. 

In het weekend dat de voetbalclubs in Nederland met verschillende acties aandacht vroegen voor de strijd tegen racisme, zei  Marco van Basten, een rolmodel voor een hele generatie, duidelijk hoorbaar Sieg heil op FOX Sport. Dat hij dit zei niet wetende dat zijn microfoon aanstond en dat hij zeer snel excuses heeft gemaakt onder de noemer dat het een hele slechte grap was, maakt het niet veel minder weerzinwekkend. 

We hebben nog een lange weg te gaan.

Maarten de Gruyter is vastgoedondernemer in Amsterdam, afkomstig uit ‘s-Hertogenbosch.



Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief