Kerk in het midden

Niet alleen letterlijk, ook figuurlijk is het midden de beste plek voor de kerk. En dat geldt wereldwijd.
Het midden, misschien is dat de positie die de kerk het beste past, vooral als dat letterlijk al het geval is. In belangrijke delen van de Nederlandse samenleving staat de kerk nog altijd in het midden en bepaalt de kerk (mee) de toon en de aard van het dagelijks gesprek. Daarom zou de kerk zich best eens publieker mogen bemoeien met het Zwarte Pietendebat en het luider klinkend racisme waarmee dat gepaard gaat. 

In het Nederland waar kerk en christendom tot een minderheid zijn verschrompeld, spreken daden meer dan woorden, zoals kerkasiel voor minderjarige asielzoekers en de uren en de euro’s waarmee het diaconaal werk de armoede bestrijdt.

Aan de andere kant van de wereld staat kerk voor heviger dilemma’s, soms midden in de samenleving, soms tussen twee vuren. Zo is er in Myanmar al decennialang een burgeroorlog gaande tussen landgenoten vanwege etnische en religieuze scheidslijnen, boeddhistische Birmezen tegenover christelijke en islamitische minderheden.  

Op het theologisch seminarie in Hongkong waar ik onder andere studenten uit Myanmar begeleid tijdens het schrijven van hun dissertatie, maakte ik kennis met de gruwelijke details van die strijd. Belangrijkste vraag van de studenten is: hoe kun je een theologie ontwikkelen voor de vrede. 

Een van hen studeerde af op een ‘theologie van de vriendschap’ en (be)oefent die nu, in zijn werk als predikant, met andersgelovigen over etnische barrières heen. Een ander nam het voorbeeld van de traditionele vrederechter om de kerk toe te rusten voor ‘middelaarschap’, de kerk als mediator tussen mensen en groepen in conflictgebieden. In sommige regio’s staat de kerk in het midden, met de morele plicht dat midden serieus te nemen, op andere plaatsen is de enkele christen de aanwezige mediator.

Dat geldt ook de situatie van Hongkong, waar kerk en christendom een bescheiden minderheid zijn, maar wel een met een lange en heel zichtbare geschiedenis. Honderden instellingen van peuter- tot hoger onderwijs, ziekenhuizen, instellingen voor maatschappelijk werk, van voedselbanken en dagopvang, getuigen van de bemiddelende rol van de kerk in de basisvoorzieningen van de Hongkongse samenleving. 

In de loop van het maandenlange protest dat de stad ernstig lamlegt, staan christenen, pastores en gemeenteleden geregeld in de frontlinie, niet zozeer om mee te strijden, maar om vast te leggen wat er gebeurt, om eerste hulp te bieden, om asiel te verlenen, om, pratend, zingend en biddend, te bemiddelen tussen betogers en politieagenten, om hoop te bieden in de schijnbare uitzichtloosheid. 

Daarin lijken de situaties van Hong Kong en Myanmar (en zoveel andere landen) op elkaar. Daarom is het midden misschien de beste plek waar de kerk zich kan ophouden – zo luid en zichtbaar als het maar kan.

Tjeerd de Boer is zendingspredikant van de Protestantse Kerk in Nederland. Hij doceerde voor Kerk in Actie in Chili, Brazilië en Hong Kong, waar hij als honorary research fellow verbonden is aan het Institute of Sino-Christian Studies.  

Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief