Leid politici beter op

In tijden van crisis kan politiek amateurisme funest zijn. Zorg daarom voor sterke politieke partijen.
De kwaliteit van het debat door de Haagse coalitiepartijen was bedroevend. Foto ANP Bart Maat
De kwaliteit van het debat door de Haagse coalitiepartijen was bedroevend. Foto ANP Bart Maat
Na een lang debat viel in oktober het Haagse college. Coalitiepartijen zegden het vertrouwen op in de Groep De Mos/Hart voor Den Haag. De oorzaak was een verdenking van corruptie bij twee van de wethouders. Volgens de nationale recherche zouden de wethouders De Mos en Guernaoui betrokken zijn bij het verstrekken van nachtvergunningen met voorkennis aan bevriende ondernemers. 

Het debat over de kwestie heb ik met belangstelling gevolgd. Van een grote gemeente mag je verwachten dat de debatten doorgaans van een hoger niveau zijn dan in een kleine gemeente. Politici van grote gemeenten zijn meer tijd kwijt, dragen een grotere verantwoordelijkheid (hun begroting is vele malen groter) en krijgen daarom ook meer betaald. 

Ik was daarom verbaasd over de kwaliteit van het debat en de kwaliteit van wat (met name) coalitiepartijen in Den Haag lieten zien. Centrale vraag was namelijk of en hoe de twee wethouders formeel ontslagen konden worden. Je zou verwachten dat de coalitiepartijen dit voorafgaand aan het debat hadden uitgezocht. 

Gemeentesecretaris

Tijdens het debat bleek echter dat niemand een idee had of en zo ja hoe dat moest gebeuren. De coalitiepartijen hadden wel een motie ingediend, maar die diende om ‘de samenwerking op te zeggen, maar niet het vertrouwen’. Tijdens het debat moest de gemeentesecretaris maar liefst twee keer aan de raadsleden uitleggen hoe de gemeentewet in elkaar stak. In deze tijden van crisis vertoonde de Haagse raad politiek amateurisme van een zeldzaam niveau. 

Hoe kan het nu dat in een van de vier grootste steden van Nederland de kwaliteit van de raadsleden zo laag is? Politicus zijn is een vak apart. Het is het moeilijkste beroep ter wereld, omdat je tegengestelde belangen van burgers met elkaar moet verenigen. Het wordt vaak onderschat hoe zeer politici vaklui zijn en hoe vaardig je moet zijn als politicus. Maar voor het ambt bestaat doorgaans geen opleiding, anders dan aanleg en ervaring. 

Selecteren en kweken

Het belang van politieke partijen wordt bij de ontwikkeling van politici vaak onderschat. Politieke partijen selecteren en kweken nieuwe politici. Leden met ambitie kunnen trainingen volgen, lopen mee met raadsleden, proberen op een lijst te komen of bezoeken een congres. 

Langzaamaan ontwikkelt zich een politicus die steeds bedrevener wordt. Die kennismaakt met het spel in de gemeenteraad. Weet hoe een begroting werkt, hoe het spel tussen raadsleden en wethouders gespeeld wordt. De aankomend politicus leert hoe belangrijk het is om permanent met burgers in contact te blijven, en uiteindelijk hoe besturen in zijn werk gaat. 

Traditionele bestuurderspartijen (veelal VVD, CDA en PvdA) leveren vaak politici die bij aantreden als wethouder al lange tijd hebben meegelopen binnen de partij. Een sterke (landelijke) politieke partij zorgt voor ervaren politici die het klappen van de zweep kennen.  

Improvisatie

In de Haagse crisis bleek het gevolg van gebrek aan sterke partijen. Groep De Mos verwerd van een lokale actiepartij tot een partij waar cliëntelisme gemeengoed werd. D66 en GroenLinks dienden een motie in waaruit bleek dat ze zelf niet goed begrepen hoe ze van De Mos en Guernaoui konden afkomen. Je mocht van hen ervaring verwachten, maar in deze tijd van crisis gaf de coalitie de voorkeur aan knullige improvisatie in plaats van ervaring. 

Juist meer traditionele partijen in de oppositie (PvdA, CDA, maar ook CU/SGP) hadden een heel scherpe en inhoudelijk goed voorbereide inbreng. Daar stonden politici die (hoewel zij de last van het bestuur niet hoefden te dragen) in ieder geval van de hoed en de rand wisten. Want hoewel je als oppositiepartij op zo’n moment redelijk vrij spel hebt, je moet het wel waarmaken. Het verschil in kwaliteit was evident, en het belang van een sterke partij die goede, stevige politici opleidt, ook.

Dit is overigens geen pleidooi voor traditionele bestuurderspartijen, maar wel voor sterke politieke partijen. Het belang daarvan wordt met het jaar groter, zonder dat we dat beseffen. De begrotingen van de gemeenten groeien immers met het jaar. De gemeente Den Haag heeft een begroting van 2,5 miljard euro. Raadsleden controleren hoe dat wordt besteed. Den Haag heeft dus belang bij sterke raadsleden, bij goede politici die weten hoe ze dat moeten doen en hoe ze daarbij moeten samenwerken. Sterke politieke partijen zorgen daarvoor. 

Goede politici en sterke zijn nodig in normale tijden maar zeker in tijden van crisis. Juist dan kan politiek amateurisme funest zijn.   

Bart van Horck werkt aan een proefschrift over de Europese monetaire en economische unie.

Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief