Willem Banning als antwoord op het populisme

De mens is een sociaal wezen en kan pas in verbinding met anderen echt zichzelf zijn.
De PvdA kan profiteren van het gedachtegeod van Willem banning. Lodewijk Asscher op een partijbijeenkomst. Foto Wikicommons
De PvdA kan profiteren van het gedachtegeod van Willem banning. Lodewijk Asscher op een partijbijeenkomst. Foto Wikicommons
Terugkeer naar het geloof dat een samenleving van diversiteit haar weer kracht kan geven, zou de redding kunnen zijn voor de PvdA. De christelijke stroming in de partij - gevat in de ideeën van Willem Banning - kan handvatten bieden.

In de peilingen van de laatste jaren (voor wat ze waard zijn) doet de PvdA het meestal niet zo goed, hoewel de partij bij de Europese verkiezingen een prima resultaat haalde. In het op 11 november te presenteren boek Geloven in het ideaal van historicus Maarten van den Bos (gepromoveerd aan de UvA en PvdA-raadslid in Lingewaard) wijst hij op een van de belangrijke pijlers van de partij, die ooit is gegrondvest door de religieuze denker Willem Banning. 

Woodbrookers

Banning was voorman van de ‘Arbeidersgemeenschap der Woodbrookers’ (en een van de oprichters van de PvdA), die streefde naar verbinding tussen christendom en socialisme. Het was een grote beweging met eigen vormingscentra in Bentveld en het Friese Kortehemmen.

Hij was aanvankelijk onderwijzer, maar kreeg later gelegenheid om theologie te gaan studeren. Na zijn studie werd hij vrijzinnig-hervormd predikant en later (1946-1958) buitengewoon hoogleraar kerkelijke en wijsgerige sociologie in Leiden.
De Woodbrookers bestaan nog steeds, nu onder de naam Banning Vereniging, en volgens Van den Bos heeft deze club de huidige PvdA in onze tijd van nog heel wat mee te geven.

En dan met name als tegengif tegen het populisme, een politieke stroming die niet is gebaseerd op doorgedachte standpunten hoe de héle samenleving tot zijn recht kan komen, maar die wordt gevormd door een beroep op de wil van ‘het volk’, waarbij de leiders precies zouden weten wat ‘het’ volk wil.

Kritiek 

De kritiek van Van den Bos is dat de politiek van de PvdA (hetzelfde geldt trouwens voor een op geestelijke waarden gebaseerde partij als het CDA) deze al dan niet religieuze achtergrond uit het oog is verloren. De PvdA werd vooral een beleidspartij.

Mensen met verschillende levensovertuigingen moeten die verschillen niet vergeten maar overstijgen. ‘Juist deze uitgangspunten gaan recht in tegen het geharnaste antipluralisme van het hedendaagse populisme.’

Banning greep gedurende zijn leven steeds sterker terug op het leven van Christus, maar het delen van die christelijke opvatting was voor hem geen noodzakelijke voorwaarde voor samenwerking met andersdenkenden.

De kern was niet dat de redding zou komen van buiten deze wereld, maar juist dat de mens een sociaal wezen is en daarom pas in verbinding met anderen echt zichzelf kan zijn.

Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief