Muren slechten

Er zijn nog heel wat muren te slechten, vindt SER-voorzitter Mariëtte Hamer. Bijvoorbeeld voor jongeren en vrouwen.
De sociaaleconomische thema’s waarmee de SER zich bezighoudt, raken natuurlijk maar al te vaak direct aan de manier waarop mensen hun eigen leven vormgeven. Het goede leven is uiteindelijk een goed leven voor ons allemaal. We willen dat iedereen zich kan ontplooien en een bijdrage kan leveren aan onze maatschappij. Dat is goed voor die mensen zelf, maar ook voor de rest van de samenleving en de kracht en wendbaarheid van onze economie.

De SER bracht recent twee adviezen uit die laten zien dat meedoen en perspectief hebben, zeker niet vanzelfsprekend is voor iedereen. Het jongerenplatform van de SER liet met een rapport zien dat de ontplooiingskansen voor jongeren onder druk staan, dat jongeren steeds later zelfstandig worden en bijvoorbeeld later beginnen aan hun eerste baan. De meeste Nederlandse jongeren hebben nog steeds relatief goede perspectieven, met goed onderwijs en kansen op een baan, maar er zijn steeds meer zorgen. Het sociaal leenstelsel zorgt voor onzekerheid, niet iedereen vindt werk dat genoeg oplevert (zoals flexwerk met onzekere arbeidsvoorwaarden), betaalbare starterswoningen zijn schaars en relatief veel jongeren hebben last van stress of psychische klachten.

Generatietoets voor nieuw beleid

Om te voorkomen dat die ‘stapeling van beleid’ jongeren onevenredig treft, moet bijvoorbeeld vooraf duidelijk zijn wat het effect van (nieuwe) maatregelen is op de huidige en toekomstige jongeren. Daarom was een van de aanbevelingen aan de regering om een generatietoets in te voeren voor nieuw beleid.

Bovendien blijkt het anno 2019 nog steeds van belang waar je wieg staat. Jongeren met voldoende hulp vanuit een breed netwerk profiteren veel meer van alle kansen dan jongeren die niet over zo’n netwerk beschikken. Die onzichtbare muur tussen deze twee groepen wordt steeds hoger en is niet goed voor onze economie. Het vergroot de tweedeling in de samenleving en laat veel talent onbenut. Talent dat we hard nodig hebben om als economie de grote uitdagingen van onze tijd als klimaatverandering en digitalisering aan te gaan.

Te weinig vrouwen in de top

Die muur geldt helaas ook te vaak voor vrouwen en mensen met een niet-westerse immigratie achtergrond die de top willen bereiken in het Nederlandse bedrijfsleven. Dat bleek uit ons advies over diversiteit in de top. Het huidige wettelijke streefcijfer heeft er niet voor gezorgd dat eind 2019 ten minste 30 procent in de boardrooms vrouw is. Recente cijfers van de Bedrijvenmonitor Topvrouwen laten zien dat er weliswaar enige vooruitgang wordt geboekt, maar dat het veel te langzaam gaat: de streefcijfers zijn nog ver buiten bereik. Ondanks het talent dat voldoende aanwezig is.

Uit de meest actuele cijfers blijkt dat vrouwen het aandeel van 18,4 procent hebben in de Raden van Commissarissen en 12,4 procent in de Raden van Bestuur van grote vennootschappen. Een evenredige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen (50-50) en van mensen met een niet-westerse migratieachtergrond in de top van het bedrijfsleven en in het openbaar bestuur moet volgens de SER het nieuwe normaal worden. Op die manier wordt talent beter benut, worden vernieuwing en creativiteit gestimuleerd en wordt de sociale cohesie vergroot.

Een meer diverse top in het Nederlandse bedrijfsleven heeft een voorbeeldfunctie: het laat zien dat we allemaal gelijke kansen hebben op de arbeidsmarkt en zorgt dat iedereen zich vertegenwoordigd ziet. De huidige regelingen hebben zich tot op heden echter onvoldoende bewezen; een integrale en meer activerende aanpak is dan ook noodzakelijk, inclusief een quotum voor de Raad van Commissarissen van beursgenoteerde bedrijven.

Veel weerklank

Het is goed om te zien dat zowel het advies over jongeren als dat over diversiteit veel weerklank vond in politiek en maatschappij. De generatietoets die het jongerenplatform aanraadde, is door de politiek al overgenomen. En we gaan de precieze gevolgen van het sociaal leenstelsel en een mogelijk alternatief verder onderzoeken. Minister van Engelshoven heeft al aangegeven dat het kabinet serieus naar ons advies en de aanbevelingen over diversiteit zal kijken; het kabinet komt daar spoedig op terug.

Er is nog genoeg werk te doen. We zullen in onze maatschappij muren moeten slechten voor de mensen die onze economie uiteindelijk wendbaar en slagvaardig maken. Alleen door verbinding te maken zullen we alle veranderingen en uitdagingen het hoofd kunnen bieden.  

Mariëtte Hamer is voorzitter van de Sociaal-Economische Raad.

Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief