Boris Johnson blijft aan zijn ketenen rammelen

Terwijl de Britten zich blijven begraven in tradities en procedures, tikt de Brexit-klok door.
De onderhandelingen verkeren ‘in de tunnel’. De speculaties over de mogelijke gevolgen van elk denkbaar en ondenkbaar scenario verkeren in een moeras. Er is buiten het Verenigd Koninkrijk niet alleen verbazing over de strategie van Boris Johnson. Ook een onmachtig ogende oppositie is voer voor veel speculatie. Maar wel speculatie zonder uitzicht.

Tegen deze achtergrond ruimen de Europese regeringsleiders op 17 en 18 oktober tijdens de gebruikelijke Europese Raad van oktober ook enige tijd in voor brexit. De Britten, inclusief premier Boris Johnson, zijn daar kennelijk zo benauwd voor dat ze vanaf zaterdag toch maar weer met hoofdonderhandelaar Michel Barnier in de tunnel zijn gekropen. Of het wat oplevert? De taal die zondagavond uit de mond van de Britse premier kwam, wijst daar niet op.

Dat komt omdat de Europese Raad wel eens korte metten zou kunnen maken met de Britten. We weten eigenlijk nog niets. Maar wel dat de Fransen alleen een verlenging van de onderhandelingen na 31 oktober mogelijk achten, wanneer er reëel uitzicht op een duidelijk resultaat is. Dat vindt Boris Johnson prima. Want dan kan hij in het Britse Lagerhuis zeggen dat hem, ondanks die recente wet van de oppositie, geen keus is gelaten. Hij ziet zijn eigen streven richting een ongeordende Brexit op Halloween dan bevestigd.

Wat stelt de oppositie voor?

Maar dat mocht toch niet van de oppositie? De Europese Raad zal niet geneigd zijn daar veel aandacht voor te hebben. Want wat heb je aan zo’n oppositie die niet duidelijk aangeeft, welke ordening dan moet worden aangebracht. Er rest feitelijk slechts één keus: aanvaarding van de Withdrawal Agreement zoals door Theresa May namens het Verenigd Koninkrijk is ondertekend. Maar de oppositie – net zo goed tot op het bot verdeeld – heeft dat voorstel al drie keer weggestemd.

Willen ze nu wat anders? De regeringsleiders kunnen er donderdag 17 oktober in de Europese Raad veel of weinig tijd aan besteden. Het maakt allemaal niet veel uit. Vanuit Europees gezichtspunt is het de Withdrawal Agreement met bijbehorende politieke verklaring over de toekomstige relaties. Tenzij er voor donderdag nog iets beters uit ‘de tunnel’ tevoorschijn komt. Moet de Raad daarover net als Boris Johnson zwartepieten? De Europese Unie heeft een krachtig verweer: in die tweede fase van onderhandelingen kan nog van alles worden geregeld over die verfoeide backstop. Maar in het moeras dat de Britse politiek is geworden, is dat aspect helemaal weggezogen.

De echte vraag in Brussel

Gelukkig komen de regeringsleiders niet voor niets naar Brussel. Er is natuurlijk die zijstraat die Brexit heet en waarvoor de Britse pers zeer eenzijdig alle aandacht heeft. Maar in de hoofdstraat van Europees Brussel gaat het om de vraag of de Europese Unie nu eindelijk in geopolitiek opzicht volwassen zal worden.

Nu de Turkse premier Erdogan alles inclusief de NAVO aan zijn laars heeft gelapt, rest de Europese Unie niet veel meer dan de eigen Global Strategy uit juni 2016 om te zetten van een geraamte in een lichaam van vlees en bloed.

Die strategie werd mede geschreven door het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, toen ons land het halfjaarlijkse voorzitterschap van de Europese Unie vervulde. Sindsdien fungeert het beleidsstuk als blok aan het been van de coalitie in Den Haag. Men wil er zelf niet aan, maar zal uiteindelijk toch moeten. Tenzij we deelgenoot willen worden van het Amerikaanse verraad ten opzichte van de Koerden.

Test voor Mark Rutte

Goede test voor Mark Rutte, die eerder dit jaar in zijn Churchilllezing in Zürich ervoor pleitte dat de Unie zijn macht eens zou tonen. Tot nu toe heeft hij ook weinig gedaan aan het omzetten van deze mooie woorden in concrete daden. Sterker, Rutte is al snel teruggevallen in de verouderde stellingen van het Nederlandse Europabeleid. Ook in Den Haag klinkt op dit punt nog voortdurend het niet meer houdbare concept van de voorrang voor de nationale soevereiniteit.

De Turkse dictator Erdogan maakt er slim gebruik van. Zo lang de Europese Unie zich verschuilt achter de fictie van een eensgezinde NAVO, weet Erdogan dat hij zich kan wegkomen met zijn agressie in Noord-Syrië. Ook blijft hij dan dreigen met het doorsturen van miljoenen vluchtelingen naar de Europese Unie. De inhumane Turkijedeal waar Mark Rutte en zijn VVD zich achter verschuilen, zal dan eenzijdig door de Turken worden opgeblazen.

Of we het willen of niet, de Europese Unie rest dan niets anders dan het christelijk gemotiveerde Wir schaffen dass van Angela Merkel te volgen. Het kon minder.

Koos van Houdt is correspondent in Brussel.

Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief