Een betere leefomgeving begint bij jezelf

Kan technologie zorgen voor meer leefbaarheid? Melanie Peters heeft haar twijfels.
Afgelopen zomer werd de eerste sensorenpaal geveld. In Hongkong. Demonstranten geloofden de overheid niet die zei dat er meetapparatuur in zat tegen smog. Ze vermoedden dat ze door China in de gaten werden gehouden met camera’s. 
 
Onlangs spraken we in het Rathenau Instituut met mensen over hun vertrouwen in technologie en het gebruik van bewakingscamera’s en bewegingssensoren voor leefbaarheid en veiligheid in de buurt. ,,Bij ons is al drie keer ingebroken’, zei iemand. ‘Als camera’s helpen, is daar toch niets op tegen?’ Maar de deelnemers aan de discussie zagen duidelijke grenzen aan cameragebruik: in een veilige omgeving zijn mensen kritisch over de inzet van technologie. Veel camera’s verminderen dan juist het gevoel van leefbaarheid. En zo bleek, hoe dichterbij, hoe minder geoorloofd. ,,Binnen moet je niet filmen. Dat is privé.’’
 
De belangrijkste les uit de gesprekken was dat het niet om de technologie zelf ging waar mensen een mening over hadden, maar over de situatie. Camera's bevorderen vertrouwen en het gevoel van leefbaarheid wanneer ze goed worden ingezet. Maar waar geen vertrouwen is, keren mensen zich tegen camera’s. In Hongkong, maar ook in een wijk in Nederland kan dit gebeuren. Of die camera’s nu worden ingezet door de overheid, politie, of zoals steeds vaker gebeurt door private partijen of door burgers zelf. 

Eensgezind waren mensen over het belang van menselijk contact en ‘blauw op straat’. De inzet van meer technologie mag in elk geval niet leiden tot minder agenten in de wijk. Technologie vervangt mensen niet. 

Dit alles had ik in mijn hoofd toen ik laatst aan de keukentafel de buurtmonitor invulde over mijn wijk in Utrecht. Over veiligheid en leefbaarheid, vertrouwen in de gemeente en de inzet van politie, maar ook over je sociale contacten. Van sommige vragen schrok ik zelfs: Bij wie kunt u terecht als u zelf geen boodschappen kunt doen? Een van de antwoordmogelijkheden: ‘niemand’. Ik besefte dat ik blij mag zijn dat ik zoveel direct contact heb met mijn buren. En dat contact in de buurt inderdaad zorgt voor woonplezier en gezelligheid, maar ook een gevoel van veiligheid en ervaren leefbaarheid. Daar kan geen camera voor zorgen.

Hong Kong laat duidelijk zien wat we niet willen. De mensen in ons onderzoek brachten onder woorden wat we wel willen. Een beter leefmilieu? Het begint bij onszelf, en niet bij technologie.

Melanie Peters is directeur van het Rathenau Instituut.


Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief