Ritme zorgt voor vakantie in het dagelijks leven

Ons verlangen naar vakantie is een teken dat ons drukke leven misschien wel te druk is, stelt prof. Lietaert Peerbolte.
Net na de vakantie zijn mensen al weer bezig hun volgende vakantie te plannen. Foto: ANP
Net na de vakantie zijn mensen al weer bezig hun volgende vakantie te plannen. Foto: ANP
De NS waarschuwde er al enige tijd voor. In september breekt de drukte van het gewone werkseizoen weer aan. Overvolle treinen en ongetwijfeld files op de snelwegen. De vakanties zijn voorbij en we gaan allemaal weer aan het werk. Eerlijk gezegd zie ik daar altijd een beetje tegenop. Ik pak ‘s ochtends de tram in Den Haag, waar ik woon, om naar het station te gaan. Die tram is doorgaans zo vol, dat ik er nog net bij in pas. Met mijn rugzak tegen de deur gedrukt kijk ik dan wat om me heen en zie ik mijn medereizigers voor het overgrote deel naar hun mobieltjes kijken. Ik duid het als een poging om iets van privacy, iets van eigen ruimte te creëren. 

Na de tram volgt dan de trein. Als het collegeseizoen weer begonnen is, is met name het stuk van Den Haag naar Leiden een gekkenhuis. Nog even en we hebben stewards nodig op onze stations, die lichaamsdelen en bagagestukken naar binnen duwen de trein in, zodat de deuren tenminste nog kunnen sluiten. Een aantal keren al heb ik mensen horen vertellen dat ze alweer bezig zijn hun volgende vakantie te plannen. In de drukte van het leven van alledag is zo’n vakantie een rustpunt om naar uit te kijken. Ook bij mij werkt dat zo. En toch.

Druk is de norm

Een druk leven leiden is tegenwoordig voor veel mensen de norm. Nu leggen we onszelf die drukte voor een deel ook wel op. Altijd bereikbaar willen zijn heeft als gevolg dat je dan ook voortdurend geprikkeld wordt door mensen die je berichten sturen. Dat kunnen leuke, maar onbelangrijke berichtjes op Facebook of Twitter zijn. Het kunnen ook berichten zijn met grotere impact. De belangrijkste vorm van communicatie in het werkende leven is tegenwoordig email. Het gebeurt me geregeld dat ik aangesproken word door collega’s met iets als: ,,Ik heb je een mailtje gestuurd over dit of dat. Kun je daar nog even op antwoorden?” Ik antwoord dan meestal dat we elkaar nu toch spreken dus het punt in kwestie ook direct even kunnen afhandelen. ,,O ja, dat kan natuurlijk ook”, hoor ik dan vaak. We zouden ook iets meer de rust kunnen zoeken door bewuster te leven en meer de tijd voor elkaar en onszelf te nemen. 

Het verlangen van veel mensen naar vakantie is een teken dat ons drukke leven misschien wel te druk is. Het is goed om af en toe afstand te nemen van die drukte en tot rust te komen. Is er ook een alternatief? Ja, dat is er. Dr. Notger Wolf was jarenlang generaal-overste van de orde van de Benedictijnen. Wolf is een monnik die het leven van een zakenman leidde. Hij reisde veel, was voortdurend onderweg en holde van de ene naar de andere afspraak. En trad ook nog op met rockconcerten, waar hij op zijn elektrische gitaar meespeelde. Het bewijs staat op YouTube. Toch behield Wolf wel zijn innerlijke rust. Hij schreef er een boek over (Gönn dir Zeit. Es ist dein Leben, 2009). De enige manier om een druk leven vol te houden is het te leiden vanuit een innerlijke balans. Voor Wolf komt die balans uit het getijdengebed: iedere dag bidt hij op vaste tijden het brevier en zo hebben zelfs de drukste dagen het ritme van de rust van het gebed. Er valt veel voor te zeggen om het zo te doen. De strategie van Wolf leidt er ook toe dat de term ‘vakantie’ weer in de buurt komt van de uitdrukking waar het woord vandaan komt: vacare deo, jezelf leegmaken tegenover God. Veel mensen praktiseren meditatie en dat heeft hetzelfde effect. Het is goed jezelf dagelijks leeg te maken en vanuit de rust die dat geeft de drukte van alledag aan te pakken.

Rustpunten

Dat we met vakantie in ons hoofd rondlopen is dus in de eerste plaats een teken dat we een hang hebben naar rust. En rust is niet de standaard in onze samenleving. In de joodse traditie wordt het eerste scheppingsverhaal van Genesis anders uitgelegd dan in de christelijke leeswijze. Christenen lezen het verhaal alsof het hoogtepunt de schepping van de mens is. De mens krijgt de opdracht zorgvuldig voor de schepping te zorgen en haar te gebruiken. In de joodse leeswijze loopt het verhaal uit op de schepping van de sabbath. Zes dagen van dynamische activiteit worden gevolgd door de zevende dag, de dag waarop zelfs JHWH, de Eeuwige, rustte. De zondagsheiliging is in grote delen van Nederland verdwenen en toch was dat gezamenlijke rustmoment in de week voor onze samenleving van groot belang. Nu die momenten van rust en bezinning niet meer gezamenlijk georganiseerd zijn in onze samenleving, is het des te belangrijker dat we die momenten in ons eigen leven inbouwen. Zo neem je de vakantie mee in het dagelijks leven.

Bert Jan Lietaert Peerbolte is hoogleraar Nieuwe Testament aan de Vrije Universiteit.


Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief