Zonder risico’s geen vooruitgang

Risico's vermijden is verstandig. Maar we hebben in het leven ook 'maandoelen' nodig.
Neil Armstrong zet de eerste stap op de maan. Kennedy's voornemen getuigde van visie en lef. Foto: EPA
Neil Armstrong zet de eerste stap op de maan. Kennedy's voornemen getuigde van visie en lef. Foto: EPA
Wat is goed leven? Wie bepaalt dat? Wat is ‘goed’? En wat is ‘leven’? Mensen denken daar vaak heel verschillend over. Bestaat HET goede leven eigenlijk wel? 

Bij een van de hittegolven van afgelopen zomer werd er al een hitteplan over het land uitgerold nog voor de temperaturen omhoog gingen. Ieder uur zonden radio en tv berichten uit dat we vooral genoeg water moeten drinken, dat we vooral ouderen en kleine kinderen in de gaten moeten houden en dat we vooral moeten smeren, smeren, smeren liefst met factor 50. NS en ProRail namen onmiddellijk maatregelen om problemen te voorkomen. Door de hitte zouden spoorrails kunnen uitzetten en daardoor zouden er kronkels kunnen ontstaan waardoor dan weer treinen zouden kunnen stilvallen en daarmee ook de airco in die treinen. Dus werden er om problemen te voorkomen bij voorbaat al minder treinen ingezet. 

Afgelopen zomer herdachten we ook dat het op 20 juli vijftig jaar geleden was dat Neil Armstrong als eerste mens voet op de maan zette. Hij sprak de historische woorden: ,,Een kleine stap voor de mens, een gigantische sprong voor de mensheid.’’ 

Ik keek opnieuw naar de prachtige speech, waarmee John F. Kennedy op 12 september 1962 zijn plannen bekend maakte om die eerste maanlanding mogelijk te maken. “We kiezen ervoor om naar de maan te gaan in dit decennium en ook om andere dingen te doen. Niet omdat ze makkelijk zijn, maar omdat ze moeilijk zijn. Omdat dat doel ons zal dienen het beste van onze krachten en vaardigheden te organiseren en te meten. Omdat die uitdaging er één is die we bereid zijn te accepteren, één die we niet bereid zijn om uit te stellen, en één die we van plan zijn om te winnen.” 

Velen vonden dit voornemen op het randje tussen ambitieus en knettergek. Maar NASA ging aan de slag en er werden dingen gedaan. Er werden plannen en berekeningen gemaakt, er ontstond een nieuwe industrie en zeven jaar later was die maanlanding een feit. 
Dat voornemen van Kennedy getuigt van visie en lef. En er spreekt uit dat leven risico’s nemen is. 

Natuurlijk is onnodig risico nemen, bijvoorbeeld tijdens hitte, dom. Het is verstandig om maatregelen te nemen om al te grote risico’s te vermijden. De Nederlandse overheid doet dat goed. Maar laten we, bij al die noodmaatregelen en codes geel, rood en oranje, waken voor de illusie dat het leven maakbaar is. Dat is het niet. Laten we dus niet doorschieten in het vermijden van risico’s. 

Met de hedendaagse risicomijdende mentaliteit was de mensheid nooit aan maanreizen begonnen. Dan hadden we die gigantische stap voorwaarts nooit gemaakt. Dat zou heel jammer zijn, want die stap heeft ons veel nieuwe inzichten, industrieën en nieuwe wetenschappelijke kennis opgeleverd. Met andere woorden: risicomijdend gedrag brengt ons niet verder. 

Vorig jaar kwamen we terug na vijf jaar in Hongkong gewoond en gewerkt te hebben. Daar raakte ik betrokken bij The Mekong Club, waarvoor ik nu ambassadeur ben. The Mekong Club is succesvol in het aanpakken van moderne slavernij door samen te werken met het (internationale) bedrijfsleven. Bij The Mekong Club vinden we dat we als individuen en als organisatie een ‘maandoel’ moeten hebben. Dat betekent: durven dromen, groot denken en risico’s nemen. ,,In één generatie moderne slavernij de wereld uit’’, zeggen we bij The Mekong Club. 
,,Knettergek”, zeggen velen dan. Want je hoeft maar weinig besef te hebben van de omvang en van de verscheidenheid waarin slavernij anno 2019 in alle delen van de wereld voorkomt, om te begrijpen dat dit een zéér hoge ambitie is. 

En toch, zonder echt te geloven dat het kan, komt er geen effectieve aanpak van deze mensonterende situatie. Dingen doen, niet omdat ze gemakkelijk zijn, maar juist omdat ze moeilijk zijn. Geloven dat het kan, groot denken en risico’s durven nemen. Als we dat niet doen, lossen we gigantische problemen zoals moderne slavernij niet op, evenmin als andere grote vraagstukken van vandaag.

Een hitteplan is goed. Maatregelen om risico’s te vermijden zijn verstandig. Maar risicomijdend gedrag mag er niet toe leiden dat we niet meer groot durven denken, niet meer durven geloven dat het onmogelijke mogelijk kan worden. Want zonder risico’s is er geen vooruitgang. Niet voor niets is, volgens Loesje, leven het meervoud van lef. Leven met lef, dát is voor mij Het Goede Leven.

Kathleen Ferrier is voorzitter van de Nederlandse UNESCO commissie, voormalig CDA-Kamerlid, en heeft wereldwijd woon- en werkervaring, waaronder van 2013 tot 2018 in Hong Kong. 

Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief