Impactbeleggen: laat de economie de mens dienen

Steeds meer goede doelen ontdekken hoe ze met hun financiële reserves op gelijkwaardige wijze hulp kunnen bieden: impactbeleggen.
Een bakkerij in de Centraal Afrikaanse Republiek. 'Wat is barmhartiger? Jarenlang geven waarna het geld op is, of investeren in de zelfredzaamheid van mensen?' Foto: ANP
Een bakkerij in de Centraal Afrikaanse Republiek. 'Wat is barmhartiger? Jarenlang geven waarna het geld op is, of investeren in de zelfredzaamheid van mensen?' Foto: ANP
Mensen en organisaties die iets goeds willen doen met hun geld kunnen ‘impactbeleggen’. Wat is dat precies en hoe draagt dat bij aan een betere wereld? Eric Holterhues, directeur van Oikocredit Nederland, werkt al ruim twintig jaar in de wereld van duurzame, financiële instellingen en legt het uit.

Iets goeds doen met je geld. Mede vanuit die gedachte is Oikocredit ruim veertig jaar geleden opgericht door de Wereldraad van Kerken. Door projecten rond microfinanciering, duurzame energie en landbouw te financieren in Afrika, Azië en Latijns-Amerika proberen we onze bijdrage te leveren aan het bestrijden van armoede in de wereld. Vanaf de oprichting doet Oikocredit dus eigenlijk al wat nu ‘impactbeleggen’ is gaan heten: zo investeren dat we naast een financieel resultaat ook de wereld een duwtje in de goede richting geven. Impactbeleggen mag voor velen een nieuw begrip zijn; voor ons is het dat dus zeker niet.

De impact van impactbeleggen

Voor veel goede doelenorganisaties (NGO’s) blijkt dit begrip echter wel nieuw te zijn. Zij zijn jarenlang gewend om vooral te werken met ‘geefgeld’: geld dat niet terugkomt, maar wordt gedoneerd aan een project. En dat is belangrijk en goed. Want impactbeleggen is niet de oplossing voor álles. Als er een ramp gebeurt, denk aan een tsunami of aardbeving, en noodhulp moet worden gegeven, dan blijven donaties nodig. 

Maar, zoals de directeur van het invloedrijke Catholic Relief Services uit de Verenigde Staten vorig jaar tegen mij zei: ,,Wat is barmhartiger? Jarenlang aan projecten geven waarna je moet zeggen ‘Sorry, het geld is op’, óf investeren zodat mensen zelfredzaam worden?” Bovendien, met lenen komt het geld weer terug en kan het opnieuw gebruikt worden. Je kunt dus meer doen met hetzelfde geld. 

En hoewel met impact investeren zeker niet de oplossing voor alles is, roept dit alles de volgende vraag bij mij op: zou het niet goed zijn als goede doelen nadenken hoe het meest adequaat geld ingezet kan worden? Zou het niet goed zijn om meerdere instrumenten te ontwikkelen, door bijvoorbeeld óók te investeren? Want investeren zet in op gelijkwaardigheid: anders dan doneren houdt de ander niet zijn hand op, maar wordt een zakelijke transactie met iemand aangegaan op basis van gelijkwaardigheid.  

Investeren met een missie

Goed nieuws dus dat steeds meer goede doelen naar de mogelijkheden kijken om, naast het doneren van geld aan projecten, ook te investeren. Of toch niet? Dat hangt van het volgende aspect af: het perspectief vanuit het geld zelf. Want hóe wordt dat belegd? Veel mensen en organisaties, zo ook goededoelenorganisaties, beleggen nog altijd op een traditionele manier: men wil een zo hoog mogelijk rendement zodat men met de opbrengsten goed kan doen. Maar wat nu als dat geld wordt belegd in zaken die juist tegengesteld zijn aan de missie? Is dat niet water naar de zee dragen? 

Een goed voorbeeld komt uit 2007. Toen kwam naar buiten dat een organisatie die zich bezighoudt met kankerbestrijding haar geld gedeeltelijk belegde in de grootste tabaksfabrikanten ter wereld. Nadat dit bij hen bekend werd, hebben ze deze investeringen zo snel mogelijk beëindigd. Een goed doel die zich inzet voor kankerbestrijding, maar aan de andere kant haar vermogen investeert in de tabaksindustrie? 

Inmiddels zijn veel goededoelenorganisaties erachter gekomen dat dit niet kan, en doen ze steeds meer aan zogeheten negatieve screening: beleggen waarbij de belegging zelf in ieder geval geen kwaad kan. Maar men zou nog een stuk verder kunnen. Organisaties kunnen ook mission related investeren: zo investeren dat ook de overtollige liquide middelen een bijdrage leveren aan de missie van de eigen organisatie. Investeren met en voor de missie.

De huidige paus zet zich enorm in voor dit mission related investeren. Bijvoorbeeld middels de encycliek Laudato Si uit 2015 waarin hij zegt dat alles met elkaar verbonden is. Als we het milieu in in Afrika, Azië en Latijns-Amerika verwaarlozen worden gebieden onleefbaar en dat levert (nieuwe) vluchtelingenstromen op. 

Met geld je naaste dienen

Rekening houden met de impact van je beleggingen is geen gekke gedachte meer. Maar nog beter zou het zijn als we ook ons slapende geld zouden inzetten voor een betere wereld. Om met Paus Franciscus te spreken: de economie de mens laten dienen. 

Eric Holterhues is directeur van Oikocredit Nederland.

Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief