Duisternis met licht bestrijden

Mensen die publiekelijk voor hun geloof uitkomen, ervaren regelmatig vijandig cynisme, onverschilligheid, onwetendheid en soms zelfs vijandigheid.
De zes grootste religieuze tradities in Nederland organiseren ieder jaar een landelijke bijeenkomst waarbij dialoog tussen religies en levensbeschouwingen centraal staat, via hun platform In Vrijheid Verbonden. Dit jaar hield ik daar als gastspreker een lezing over het gure klimaat waarin mensen terechtkomen als zij publiekelijk voor hun geloofsovertuiging uitkomen. Ik deed, mede naar aanleiding van mijn boek over verbindende waarden, een oproep tot fierheid, vertrouwen en onderlinge bemoediging.

Bij de paneldiscussie en het informeel samenzijn na afloop bleek dat de geestdrift en solidariteit uit mijn verhaal wel gewaardeerd werden, maar ik kreeg praktijkvoorbeelden te horen waaruit bleek dat de situatie op bepaalde plaatsen inmiddels nog erger was dan ik schilderde. Ik sprak onder andere met islamitische en christelijke jongeren over hun ervaringen op straat en bij sociale ontmoetingen.

Helemaal ontsteld was ik van het verhaal van een jonge, kordate joodse vrouw uit Amsterdam. De vijandigheid die zij op straat ontmoette en de muren van haat waar zij tegen aanliep had ik vijfenzeventig jaar na de oorlog niet voor mogelijk gehouden. En dat enkel omdat zij een Davidster droeg in een bescheiden sieraad. 

Het gaat niet om incidenten. Het antisemitisme steekt in heel Europa de kop op. Ook in Berlijn, waar deze zomer een aanval plaatsvond op rabbijn Yehuda Teichtal. Hij kwam op vrijdagavond net uit de synagoge, toen hij - nota bene in gezelschap van een kind - aangevallen werd door twee mannen en vervolgens bespuugd werd vanuit een flatgebouw. In een interview met Hannah Beitzer van de Süddeutsche Zeitung vertelt de rabbijn over zijn afschuwelijke ervaring, die hij niemand toewenst. Maar zegt hij: 'Ik ben optimist. De politie zal de daders vinden en wij moeten proberen het negatieve naar het positieve te veranderen.'

Teichtal vertelt het verhaal van zijn familie. Zijn overgrootvader was in Auschwitz en werd in de holocaust vermoord. Zijn grootvader heeft de holocaust overleefd en emigreerde. Teichtal groeide op in New York en was in de ban van rabbijn Menachem Mendel Schneerson, die had gezegd: 'Wij mogen Duitsland niet opgeven. Wij moeten duisternis met licht bestrijden.'

Drieëntwintig jaar geleden boekte Teichtal een enkele reis naar Berlijn. Het joodse leven daar is de afgelopen decennia tot bloei gekomen. De 47-jarige rabbijn vertelt met trots hoe elk jaar de Chanoeka-lichten worden ontstoken voor het Branderburger Tor. Maar Teichtal ziet het antisemitisme om hem heen toenemen. 'Het is erg als moeders mij vertellen dat ze bang zijn hun kinderen naar school te brengen.' De rabbijn houdt vast aan het gegeven dat het overgrote deel van de mensen tolerant is. Om te voorkomen dat de haat wint, moeten wij wel 'opstaan, bijeen blijven en voor elkaar opkomen'. Het advies aan Joden om in het publiek geen keppel meer te dragen is fout, vindt Teichtal. 'Wij moeten ons niet verstoppen, maar trots zijn en onze hand uitsteken.'
De aanvallen op joodse medeburgers zijn een aanval op alle mensen die de democratie omarmen. Foto: ANP

Teichtal werd ooit aangesproken door een immigrante die, als niet-Duitse, zei geen schuld aan de holocaust te hebben. Zij vroeg zich af wat zij met antisemitisme te maken had? In zijn antwoord wees de rabbijn op ieders verantwoordelijkheid de democratie te verdedigen en op te komen voor een samenleving van respect en verdraagzaamheid. De aanvallen op joodse medeburgers zijn een aanval op alle mensen die de democratie omarmen.

Teichman blijft zijn leermeester trouw: wij zullen duisternis met licht bestrijden.

Herman Kaiser is voormalig burgemeester van Arnhem en was van 2003 tot 2013 voorzitter van het Christelijk-Sociaal Congres. Hij is belijdend katholiek.

Lees hier het artikel van vastgoedondernemer en belijdend katholiek Maarten de Gruyter: 'Het feit dat veel kerkgangers mij bedankten voor het publiekelijk uitdragen van ons geloof, is in eerste instantie vriendelijk, maar feitelijk wel beangstigend.'

Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief