De grondwet spreekt overal ter wereld tot de verbeelding

Als er in Nederland incidenten gebeuren die raken aan de vrijheid van onderwijs, willen sommigen dit grondwetartikel aanpassen. Wat is het belang van de grondwet?
De eerste bladzijde van het ontwerp van de grondwet in 1815.
De eerste bladzijde van het ontwerp van de grondwet in 1815.
De grondwet van Nederland is regelmatig onderwerp van politieke discussie. Vorige maand nog kwam minister Kajsa Ollongren met voorstellen om het vertegenwoordigende systeem van onze democratie aan te passen.

Afgelopen week ontstond naar aanleiding van de gebeurtenissen rondom het Amsterdamse Haga Lyceum discussie over de grondwettelijke vrijheid van onderwijs.Want de overheid heeft door de grondwettelijke bescherming maar weinig mogelijkheden om in te grijpen. En afgelopen week lanceerde Animal Rights een petitie die bepleit dat dierenrechten in de grondwet moeten worden opgenomen.

Zo zou aan artikel1 na ras en geslacht, het woord ‘soort’ toegevoegd moeten worden. Dit artikel zou dan moeten luiden: ‘Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, soort of op welke grond dan ook, is niet toegestaan’.

Wim Voermans, hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, poneert in zijn nog te verschijnen boek Het verhaal van de grondwet (dat na de officiële presentatie op deze plek uitgebreid aan de orde komt) de stelling dat een grondwet niet zozeer een product is van de beschavingsgeschiedenis of de uitkomst van de strijd op zoek naar de betere mens in een betere samenleving, maar dat het een verhaal is. 

Een verhaal dat laat zien hoe we ons zelf zien. En in het geval van Animal Rights betekent dat, dat we ons zelf zouden moeten zien als beschaafde mensen die de rechten van dieren zouden moeten respecteren en dat ook zouden moeten vastleggen.

Velen hebben het idee dat de grondwet iets is van de verlichting. Maar het ligt anders. Bijna ieder land heeft er een, ook dictaturen en 87 procent van het totale aantal dateert pas van na 1950 en 74 procent zelfs van na 1975. Nederland heeft oudere papieren. 

De eerste grondwet in Nederland, de Staatsregeling voor het Bataafsche Volk, werd op 1mei 1798 door de Nationale Vergadering van de Bataafse Republiek ingevoerd. Deze grondwet was geschreven naar Frans voorbeeld. 

Bekend is natuurlijk de grondwet van Thorbecke van 1848 waarin het huidige democratische stelsel in een constitutionele monarchie werd vastgelegd. Deze werd in 1983 herzien. Amsterdam werd onder meer officieel hoofdstad van het Koninkrijk der Nederlanden, er kwam een grondwettelijk verbod op de doodstraf, de onafhankelijkheid van Suriname werd grondwettelijk vastgelegd en de minimumleeftijd om Kamerlid te mogen worden werd naar achttien jaar gebracht.

Grondwetten, zijn niet alleen dorre regels. Ze dienen om tot de verbeelding te spreken. De inhoud ervan is in het leven geroepen om grootschalige samenwerking tussen mensen mogelijk te maken en ze een eigen ‘wij’ te geven. Met een grondwet kun je als land daarom ook laten zien dat je anders bent dan andere landen.

Daarom hebben ook dictatoriaal geregeerde landen een grondwet en laten autoritaire leiders als ze aan de macht zijn gekomen de grondwet in bijna alle gevallen gewoon in tact.

Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief