Tsjernobyl

Eind april 1986. Ik was met een groep medestudenten geschiedenis op studiereis in Praag. Dat lag toen nog achter het ijzeren gordijn. We bezochten musea, spraken met Praagse studenten en dronken bier. Toen kwamen de eerste verontruste telefoontjes uit Nederland naar het hotel. De kerncentrale in Tsjernobyl was ontploft. 
Foto voor artikel 'Tsjernobyl'
Eind april 1986. Ik was met een groep medestudenten geschiedenis op studiereis in Praag. Dat lag toen nog achter het ijzeren gordijn. We bezochten musea, spraken met Praagse studenten en dronken bier. Toen kwamen de eerste verontruste telefoontjes uit Nederland naar het hotel. De kerncentrale in Tsjernobyl was ontploft. 
Wij wisten van niets, de Praagse  kranten, radio en tv zwegen. Toen we een paar dagen later terugreden, werden we bij de Duitse grens opgewacht door mannen in witte pakken met Geigertellers. 

De afgelopen dagen keek ik naar de HBO-serie over de ramp die zich in 1986 in Tsjernobyl afspeelde. Een atoomcentrale waarbij een van de vier kernreactoren ontplofte.
Een onthutsende serie. Vooral vanwege het enorme menselijke leed dat de ramp veroorzaakte.  Mensen die in de eerste weken sterven door de enorme dosis straling, ontruimde dorpen, en de dreiging dat de ramp nog verder uit de hand kan lopen. 

Maar het ergste is nog wel de volstrekt onbetrouwbare en incompetente Sovjet-overheid die - om geen gezichtsverlies te lijden - liever mensen opoffert dan hulp vraagt. Een overheid die weigert te informeren, die zich verschuilt achter socialistische retoriek. Pas wanneer in Zweden de veel hogere straling wordt gemeten, geeft de Sovjet-Unie toe dat er iets is gebeurd. Maar dan is het voor veel mensen al te laat. Terwijl in West-Europa wordt gewaarschuwd geen groente van het land meer te eten, spelen de kinderen in Tsjernobyl nog altijd vrolijk buiten, in de straling. 

Gelukkig zien we in de serie ook mensen die hardnekkig proberen de waarheid naar buiten te brengen: over slecht opgeleide werknemers in de centrale, ontwerpfouten in de reactor en de grote gevaren van de straling. Hen wordt het werken onmogelijk gemaakt door de KGB en door een overheid die haar burgers ondergeschikt maakt aan verbleekte idealen, aan machtshonger en angst voor gezichtsverlies.
Laten wij een overheid koesteren - en kritisch achter de broek blijven zitten - die wel min of meer open is. We leven in een land waarin er veilligheidsmechanismen zijn om te voorkomen dat een overheid, of wie dan ook, aan de haal gaat met de veiligheid en de rechten van haar burgers. Daar moeten we niet te licht over denken. Dat leer ik van deze serie. 

Hoe het met de groep studenten geschiedenis van de UvA afliep? Een van ons werd in Petten onderzocht, we bleken niet aan hogere staling te zijn blootgesteld. We kwamen er genadig van af, wij wel.

Het Goede Leven Word abonnee van Het Goede Leven

  • Onbeperkt toegang
  • Gratis deelname 1 evenement
  • Wekelijkse nieuwsbrief